در زبان انگلیسی، “Server” بهمعنای کسی یا چیزی است که خدمتی را انجام میدهد. برای مثال، در رستوران، سرورها به مشتری خوشامد گفته و سفارش یا درخواست او را انجام میدهند.
سرور چیست؟
عبارت سرور می تواند به ماشین فیزیکی، ماشین مجازی یا نرم افزاری که خدمات سرور را انجام می دهد اشاره کند. نحوه عملکرد سرور بسته به نحوه استفاده از کلمه سرور به طور قابل توجهی متفاوت است. منبع: techtarge
تعریف سرور در دنیای وب و تکنولوژی هم مشابه مثال رستوران است؛ سرور برنامه کامپیوتری یا قطعهای از سختافزار است که خدمتی را برای یک برنامه دیگر یا کاربر آن (Client)، انجام میدهد. در دیتاسنتر هم به کامپیوترهایی که یک برنامه سرور، مانند Microsoft Windows Server روی آنها نصب شده است، سرور میگوییم.
مطلب مرتبط: 0 تا ۱۰۰ تفاوت هاست و سرور را در این مقاله بخوانید.
سرور چگونه کار میکند؟
سرورها سیستمهای محاسباتی تخصصی هستند که در هفت مرحله کار خود را انجام میدهند. این مراحل در مدل کلاینت-سرور که مدل رایج در شبکه است، پیاده میشوند. آشنایی با سرورها قدم اول است؛ اما اگر تصمیم دارید یک سرویس قدرتمند و اختصاصی برای میزبانی سایت یا اپلیکیشن خود تهیه کنید، صفحه سرور اختصاصی در وبسایت ایران سرور میتواند راهنمای شما باشد.
۱. تشخیص سرور و کلاینت
سرورها براساس معماری سرویسگیرنده/سرور کار میکنند؛ جاییکه سرور به درخواستهای سیستم کاربران گوش میدهد. کلاینت یا سرویسگیرنده میتواند هر دستگاه یا برنامهای باشد که داده یا خدماتی را از سرور درخواست میکند.
۲. ایجاد ارتباط
هنگامیکه یک کلاینت میخواهد به سروری متصل شود، درخواستی را بر بستر شبکه ارسال میکند. سروری که همیشه در حالت آمادهباش است، این اتصال را میپذیرد.
۳. پردازش درخواست
پس از برقراری ارتباط، کلاینت یک درخواست خاص را ارسال میکند. بهعنوان مثال، درخواست یک صفحه وب، دانلود فایل یا دسترسی به پایگاه داده. سرور این درخواست را دریافت و براساس آن پردازش را شروع میکند.
۴. دسترسی به منابع
سرور به منابع لازم برای انجام درخواست کلاینت دسترسی کامل دارد. این دسترسی شامل بازیابی دادهها از پایگاه داده، واکشی فایلها یا تحویل محتوای پویا است.
بیشتر بخوانید: HAProxy چیست؟ آشنایی با لود بالانسر قوی سرورها
۵. تولید پاسخ
هنگامی که سرور درخواست را پردازش و دادههای موردنیاز را جمعآوری میکند، پاسخی را برای کلاینت میفرستد. این پاسخ میتواند به اشکال مختلفی تحویل داده شود؛ مانند یک صفحه وب، یک بسته داده یا یک پیام تایید.
۶. قطع اتصال
پس از ارسال پاسخ، ممکن است اتصال بین سرور و کلاینت قطع شود. بااینحال، در برخی موارد اتصال برای تعاملات بیشتر باز میماند و سرور از حالت Keep Alive استفاده میکند؛ بهخصوص در برنامههایی که نیاز به ارتباط مداوم با سرور دارند.
۷. دسترسیپذیری مستمر
سرورها طوری طراحی شدهاند که بهصورت ۲۴ ساعت کار کنند و بهطور مداوم، به درخواستهای چند کلاینت بهشکل همزمان گوش دهند. این کامپیوترهای قوی در شبکه مسئول پاسخدهی مداوم و همیشگی به کلاینتها هستند. این در دسترس بودن بالا برای خدماتی که به زمان ثابت و بلادرنگ نیاز دارند، بسیار مهم است. در مقاله ای به همراه ویدئوی آموزشی، صفرتاصد راه اندازی سرور را آموزش داده ایم.
بیشتر بخوانید: تفاوت سرور مجازی ایران و خارج چیست؟ معرفی مهمترین تفاوتها
۳ نوع سیستم عامل سرور
سیستم عامل سرور نوعی سیستمعامل اختصاصی است که برای مدیریت سختافزارهای سرور و ارائه خدمات به سیستمهای کلاینت در یک شبکه طراحی شدهاند.
در ادامه با سه نوع سیستم عامل سرور و کاربردهای هرکدام آشنا خواهید شد.
۱. لینوکس
لینوکس (لینوکس چیست؟) که بهدلیل ثبات، امنیت و انعطافپذیری شناخته شده است، بهطور گسترده برای خدمات هاستینگ و میزبانی برنامههای سازمانی استفاده میشود. ماهیت منبع باز آن امکان سفارشیسازی و صرفهجویی در هزینهها را فراهم میکند.
کاربردها:
- میزبانی وب
- مدیریت پایگاه داده
- بهاشتراکگذاری فایل و منابع در شبکه
- شبیهسازی
- استریم محتوای چندرسانهای
- کلود گیمینگ
- استقرار، تست و توسعه برنامهها و مدلهای هوش مصنوعی
- ادغامسازی با سایر سیستمها
مزایا:
- منبع باز
- امنیت
- ارتش حمایتی بزرگ با عنوان Linux Community
- عملکرد و سرعت بالا
- سازگاری بالا با سختافزارهای مدرن
- انعطافپذیری و مقیاسپذیری بالا
معایب:
- منحنی یادگیری تند
- عدم سازگاری با برخی از نرمافزارهای ویندوزی
- نیاز به پیکربندی برخی از سختافزارها بهشکل دستی
- محدودیت در اجرای بازیهای ویندوز
۲. ویندوز سرور
این سیستم عامل سرور توسط مایکروسافت توسعه داده شد که بهدلیل رابط کاربرپسند و سازگار با سایر محصولات مایکروسافت، محبوبیت زیادی در محیطهای تجاری دارد.
کاربردها:
- میزبانی وبسایت
- تست و توسعه اپلیکیشنهای مبتنیبر زبان ASP
- قابلیت Remote Desktop برای دسترسی به سرور از راه دور
- یکی از اصلیترین سرورها برای بکآپ و بازیابی دادهها
- پلتفرمی برای بازیهای آنلاین با قابلیت چند بازیکن
- مکانی برای فروشگاههای اینترنتی و پلتفرمهای تجارت الکترونیک
- میزبانی پایگاه داده و سازگاری بالا با Microsoft SQL Server
مزایا:
- آشنا برای بسیاری از کاربران سیستمهای خانگی
- پشتیبانی بومی از برنامههای ویندوزی
- ارائه سازگاری بالا و سادگی در ادغام سیستم عامل سرور با دیگر برنامهها
- ابزارهای Remote Desktop Services و PowerShell برای مدیریت سرور از راه دور
- قابلیت Active Directory برای مدیریت متمرکز حسابهای کاربری، خطمشیهای گروهی از کاربران سرور و منابع شبکه
- مقیاسپذیر و سازگار با نیازهای روبهرشد کسبوکارها
معایب:
- هزینه بیشتر در مقایسهبا لینوکس
- عدم تناسب با بودجه و نیازهای کسبوکارهای کوچک
- الزام به پایبندی کامل به قوانین لایسنس و ایجاد پیچیدگی و هزینه زیاد در استقرار سرورهای بزرگ و پیچیده
- وجود قفل فروشنده (Vendor Lock-in) و وابستگی کامل به کمپانی مایکروسافت برای استفاده از خدمات این سیستم عامل سرور
- سابقه بد در مورد حمله قرار گرفتن تهدیدات سایبری
- الزام به بهروزرسانی مکرر سیستم عامل برای جلوگیری از تهدیدات و بهخطر افتادن سرور
- مصرف بیشتر منابع سختافزاری نسبتبه لینوکس و سایر سیستمعاملها
۳. یونیکس
یونیکس که در اصل برای سیستمهای اشتراک زمانی طراحی شده بود، بهدلیل پایداری و امنیت شناخته میشود و برای کاربردهای حیاتی یک سازمان یا کسبوکار مناسبترین سیستم عامل سرور است. این OS از چند پلتفرم پشتیبانی میکند و بهطور گسترده در راهکارهای سازمانی استفاده میشود.
کاربردها:
- راهکارهای سازمانی برای سرورهای رده بالا
- برنامههای نیازمند به سختافزارهای تخصصی و قوی
- صنایع مالی، مراقبتهای بهداشتی و ارتباطات از راه دور
- محاسبات علمی در کارهایی مانند تجزیهوتحلیل دادهها، شبیهسازها و محاسبات با کارایی بالا (HPC)
- استفاده در سیستمهای تعبیهشده مانند دستگاههای شبکه، تجهیزات مخابراتی و سیستمهای کنترل صنعتی
- محیطهای آکادمیک برای آموزش مفاهیم سیستمعامل و اهداف تحقیقاتی
مزایا:
- ثبات و قابلیت اطمینان
- امنیت بالا
- امکان استقرار روی سختافزارهای گوناگون
- مقیاسپذیر
پیشنهاد مطالعه: گواهی SSL چیست انواع SSL کدامند؟
معایب:
- هزینه بالا در نسخههای تجاری مانند Solaris, AIX و HP-UX بهدلیل لایسنس گران و نیاز به سختافزارهای قدرتمند
- پشتیبانی محدود جامعه توسعهدهندگان و کاربران آن
- پیچیدگی بیشتر در مدیریت و نگهداری سرور نسبتبه دیگر سیستم عامل های سرور
- وابستگی به معماریهای خاص سختافزاری در برخی از توزیعها
- محیط ناآشنا برای کاربران عادی
منظور از معماری سرور چیست؟
معماری سرور به طراحی نحوه عملکرد این سیستم مربوط میشود و معنای آن شامل موارد زیر است:
- انواع سیستمعاملهایی که روی سرور نصب میشوند؛
- عملکردهای امنیتی در زیرساختهای سرور؛
- قابلیتهای ذخیرهسازی و محاسباتی؛
- نحوه ارتباط سرور با دستگاههای دیگر؛
- تجهیزات سختافزاری و نرمافزاری مورداستفاده در این سیستمها و زیرساختهای آنها
تفاوت سرور با کامپیوترهای معمولی چیست؟ بررسی کلیدیترین موارد
اصلیترین تفاوت میان سرور و کامپیوتر معمولی، در هدف، نحوه عملکرد و قدرت پردازشی آنها خلاصه میشود. یک رستوران را در نظر بگیرید؛ کامپیوترهای معمولی مثل مشتریهای این رستوران هستند درحالی که سرور، حکم آشپزخانه بزرگ و پرسنل آن رستوران را دارد که باید به سفارشهای بسیار بهصورت همزمان رسیدگی کند. کلیدیترین فرق سرور با کامپیوتر شامل موارد زیر است:
- سرورها ۲۴ ساعت شبانه روز بدون وقفه کار میکنند.
- امکان ذخیره اطلاعات در سرورها چندین برابر کامپیوترهای معمولی است.
- برخلاف کامپیوترهای معمولی، سرورهای فیزیکی چندین سوکت CPU دارند.
- کامپیوتر یک مجموعه سختافزاری محسوب میشود در حالیکه سرورها ممکن است مجازی یا فیزیکی باشند.
- سرورها سیستمعامل، قدرت پردازش و سختافزار قویتری در مقایسه با کامپیوتر برای پردازش حجم زیادی از اطلاعات دارند.
- وظیفه سرورها ارائه خدمات به کامپیوترهای کلاینت است؛ در حالیکه کامپیوترها اغلب برای مصارف شخصی مورد استفاده قرار میگیرد.
۱۰ کاربرد سرور در تکنولوژی و عصر هوش مصنوعی
سرورها نیروی کار دیجیتالی هستند که قدرت بسیاری از دنیای مدرن ما را تامین می کنند. برای درک اهمیت آنها، درک مجموعه وسیعی از وظایفی که می توانند انجام دهند ضروری است.
۱. ذخیره و بازیابی دادهها
- ذخیره انواع دادهها؛ از فایلها و اسناد متنی گرفته تا پایگاههای داده و محتوای چندرسانهای
- ایجاد بستر و مکانی متمرکز برای ذخیره و بازیابی این اطلاعات
- امکان دسترسی کاربران مجاز از مکانهای مختلف به دادهها
۲. میزبانی وبسایتها و فروشگاههای اینترنتی
- مکانی برای استقرار و نگهداری انواع سیستم مدیریت محتوا (CMS)
- ذخیره فایلهای وبسایت ازجمله کد منبع، تصاویر، صفحات و تمام جزئیات مربوطبه آنها
- تحویل صفحات وب به درخواستکننده آن – یعنی مرورگر سیستم کاربر
۳. ارائه خدمات ارسال و دریافت ایمیل
- فراهم کردن محلی برای هاست ایمیل
- دریافت ایمیل، ذخیره و توزیع آنها به کلاینتها
- انجام وظایفی مانند فیلتر کردن هرزنامه یا اسپم و احراز هویت کاربران
۴. میزبانی برنامههای وب، موبایل و کامپیوتر
- میزبانی بسیاری از برنامهها و سرویسهای نرمافزاری روی سرور، بهجای ذخیره و نگهداری روی دستگاههای محدود کاربران
- انجام سنگینترین وظایف وابستهبه قدرت محاسباتی و منابع لازم مانند رایانش ابری
- اجرای بازیهای آنلاین، وباپلیکیشنهای سازمانی و ابزارهای مشارکتی
۵. اشتراکگذاری فایل و مدیریت آنها
- سرور فایل برای ذخیرهسازی و اشتراکگذاری انواع فایلها در یک شبکههای سازمانی، اداری و خانگی
- اعمال محدودیت و تعیین میزان دسترسی به فایلها برای کاربران مجاز
- حاوی مجوزها و پروتکلهای امنیتی برای محافظت از دادههای حساس
بیشتر بخوانید: تفاوت سرور مجازی و سرور ابری چیست؟
۶. مدیریت دادههای کاربران
- مدیریت و سازماندهی دادههای ساختاریافته، نیمه ساختاریافته و غیرساختاریافته
- اهمیت زیاد برای کاربردهای حیاتی زیرساختهای فناوری مانند ذخیرهسازی، بازیابی و پردازش دادههای متکیبه دیتابیسها
- تضمین ثبات، قابلیت اطمینان و کوئریهای کارآمد
۷. بررسی احراز هویت و اعطای مجوز
- تایید هویت کاربران و اعطای دسترسی به منابع خاص برای افراد یا سیستمهای مجاز
- مدیریت مجوزها و حقوق دسترسی براساس نقشها و خطمشیهای کاربران
۸. پلی بین کاربران خانگی و خدمات ارتباطی شبکه
- ایفای نقشی کلیدی در فعال کردن اشکال مختلف ارتباط مانند پیامرسانی فوری (Instant Messaging)، (VoIP) و ویدیو کنفرانس در پیامرسانها – مانند واتساپ و تلگرام
۹. پشتیبانگیری و بازیابی دادههای سایتها و پلتفرمها
- خودکارسازی فرآیندهای کپی کردن از دادهها
- بازیابی اطلاعات در شرایط بحرانی
- جلوگیری از از دست دادن دادهها
- ذخیره کردن چند نسخه از دادههای تعیینشده
- امکان بازیابی سریع دادهها در صورت خرابی سیستم یا دادهها
۱۰. ارائه خدمات امنیتی پیشرفته
- محافظت از شبکهها و دادهها در برابر تهدیدات سایبری توسط سرورهای امنیتی؛ مانند فایروالها و سیستمهای تشخیص نفوذ (IDS)
- نظارت بر ترافیک شبکه
- فیلتر کردن فعالیتهای مخرب
- اعمال سیاستهای امنیتی
- اجرای جدیدترین پروتکلهای امنیتی مبتنیبر اینترنت و شبکه
۱۵ مورد از ویژگی های سرور
سرورها، بهعنوان اجزای اساسی زیرساخت شبکه عمل میکنند که طیف گستردهای از ویژگیها را شامل میشوند. در این بخش به ۱۵ مورد از مهمترین ویژگی های سرور اشاره میکنیم که برای برآوردن نیازها و بارهای کاری متنوع طراحی شدهاند.
ویژگیهای سختافزاری سرور
- پردازندهها: پردازندههای چندهستهای بهترین CPU برای سرور هستند؛ چون درعینحال قادر به افزایش عملکرد و فعالسازی پردازش موازی هستند.
- حافظه: RAM کافی از ویژگیهای اغواکننده سرور است که به اجرای نرمافزار و مدیریت کارآمد دادهها کمک میکند.
- تجهیزات ذخیرهسازی: تجهیزات ذخیرهسازی شامل هارد دیسک (درایوهای HDD) برای پلتفرمهای عظیم با نیاز به ظرفیتهای ذخیرهسازی زیاد و انواع هارد SSD (درایوهای حالت جامد) برای دسترسی سریعتر به دادهها.
- پورتهای شبکه: هر سرور باید چند پورت شبکه داشته باشد تا انعطافپذیری را برای اتصال به شبکههای مختلف فراهم کند.
- اسلاتهای توسعه: اگر سرور امکان افزودن اجزای اضافی مانند کارتهای گرافیک یا سختافزار تخصصی را فراهم کند، به گزینهای بهتر برای انتخاب تبدیل میشود.
ویژگیهای نرمافزاری سرور
- سیستمعامل: سیستم عامل سرور پایه و اساس عملیات آن را تعیین و فراهم میکند؛ چون قابلیتهایی مانند پشتیبانی از اتصال چند کاربر بهصورت همزمان، امنیت و مدیریت منابع را ارائه میدهد.
- مجازیسازی: برخی از سرورها میتوانند امکان راهاندازی چند ماشین مجازی را فراهم سازند تا بتوانیم از منابع سختافزاری یک سرور فیزیکی واحد، استفادههای زیادی داشته باشیم. درعینحال هم امکان انعطافپذیری سرور خود را بالا ببریم.
- مدیریت از راه دور: Remote Desktop به مدیران اجازه میدهد تا سرورها را از راه دور مدیریت کنند تا در زمان و تلاش خود صرفهجویی کنند. همچنین امکان کار روی برنامههای یک سرور توسط اعضای تیمهای مختلف، توسط این ویژگی فراهم میشود.
- در دسترس بودن بالا: ویژگیهایی مانند RAID (آرایه اضافی دیسکهای مستقل) و خوشهبندی (Clustering)، عملکرد مداوم سرور را در صورت خرابی سختافزارهای آن تضمین میکنند.
- امنیت بالا: اقدامات امنیتی داخلی مانند فایروالها، سیستمهای تشخیص نفوذ و رمزگذاری، از دادههای حساس مستقرشده روی سرور محافظت میکنند.
حتما بخوانید: سرور اختصاصی چیست؟ چه کاربردی دارد؟ مزایای استفاده از سرور اختصاصی کدام است؟
ویژگیهای عملکرد سرور
- قدرت پردازش: توانایی انجام کارها و بارهای کاری سخت، یکی از مهمترین ویژگی های سرور است.
- عملکرد بهینه ورودی/خروجی: I/O Performance سرعتی واحد برای نمایش عملکرد دستگاههای ورودی و خروجی است. در این پارامتر، میزان سرعت خواندن دادهها از دستگاههای ذخیرهسازی و نوشتن روی آنها مشخص میشود.
- Network Throughput: این ویژگی برای بسیاری از سرورهای سازمانی مهم است؛ چون حداکثر مقدار دادهای که میتواند بر بستر شبکه منتقل شود را نشان میدهد که روی تجربه کاربری و سرعت سایت تاثیر بهسزایی میگذارد.
- مقیاسپذیری: سرورهای سطح بالا باید توانایی مدیریت افزایش حجم کار را با تکنیکهای افزودن منابع بیشتر یا مجازیسازی داشته باشند.
- منبع تغذیه: وجود منبع تغذیه برای سرورهایی که دادههای زیادی را در اختیار کاربران مختلفی قرار میدهند، واجب است. بسیاری از سرورها به منبع تغذیه حداقل ۳۰۰ وات نیاز دارند.
انواع سرور و کاربردهای آن
سرورها متناسب با انواعشان، کاربرد مخصوصی دارند. در ادامه به معرفی مهمترین انواع سرور و کاربردهای آن ها اشاره خواهیم کرد.
سرور وب (Web Server)
وب سرور مسئول نگهداری اطلاعات، پردازش درخواست کاربران و ارسال پاسخ به آنها را برعهده دارد.
فرض کنید که وارد مرورگر موبایلتان شدهاید و آدرس iranserver.com را در آن وارد میکنید. تا اینجا مرورگر گوشی شما یک کلاینت (Client) است و یک درخواست (Request) را که همان نمایش سایت ایرانسرور است، از طریق پروتکل Http برای وبسرور ارسال کرده. وبسرور سایت ایرانسرور این درخواست را دریافت و پردازش میکند؛ سپس در جواب، محتویات سایت را به شما نشان میدهد.
کاربرد وب سرور:
- پلتفرمهای تجارت الکترونیک و فروشگاههای اینترنتی برای ارائه لیست محصولات، مدیریت سبد خرید و پردازش امن پرداختها
- شبکههای اجتماعی برای رسیدگی به درخواستهای کاربران، ذخیره محتوا و ارائه تجربهای بینظیر به میلیونها کاربر بهطور همزمان
- استقرار و توسعه انواع CMS با هدف مدیریت آسان محتوا و انتشار آنها بدون نیاز به دانش فنی یا کدنویسی
- پلتفرمهای آموزش آنلاین با فعالسازی امکان ثبتنام دوره، پخش ویدیو و اجرای آزمونهای تعاملی برای دانش آموزان
- سیستمهای آنلاین رزرو با انجام پردازش رزروها، نمایش دسترسی به پروازها و حرکتها روی مانیتور و ارسال تاییدیهها بهشکل الکترونیک و آنلاین
- وبسایتهای ارائهدهنده خدمات مالی با ایجاد بستری امن برای دسترسی به حسابها، سادهسازی فرآیند پرداخت و تراکنشها در کنار محافظت از دادههای حساس مشتریان
- اجرای روان و بیوقفه وباپلیکیشنها در زمینه ابزارهای مدیریت پروژه، سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) و نرمافزارهای برنامهریزی منابع سازمانی (ERP)
- سایتهای استاتیک حاوی اسناد فنی، پورتفولیو و لندینگ پیجها
سرور پروکسی (Proxy Server)
سرورهای پروکسی بهعنوان پلی میان سرور میزبان و سیستم کلاینت عمل میکنند. درواقع Proxy Server، بعد از عبور از سرور پروکسی، دادهها را از یک وبسایت به آدرس IP کامپیوتر شما میفرستد.
بهطورکلی پروکسی سرور، سروری در مسیر سرور اصلی است که پس از بررسی دادههای دریافتی، آن را به گیرنده میرساند. عملکرد این سرور مشابهبا زمانی است که شما برای دسترسی به سایت فیلترشده، از VPN استفاده میکنید.
کاربردهای پروکسی سرور:
- حفاظت از حریم خصوصی با مخفی نگه داشتن آدرس IP سیستم کاربران و حفظ ناشناس بودن آنها
- دسترسی به محتوای بلاکشده و دور زدن محدودیتهای جغرافیایی
- دور زدن محدودیتهای شبکه در محیطهای ملی مانند مدارس و ادارهها
- جمعآوری دادهها (Web Scraping) از وبسایتها بدون مسدود شدن ارتباط
- سئو و تحقیق کلمات کلیدی با تغییر IP و جستوجو عبارات در مناطق جغرافیایی دیگر
- آگهیهای تبلیغاتی آنلاین با هدف تایید صحت تبلیغات، نظارت بر کلیکهای جعلی و اطمینان از اثربخشی کمپینهای تبلیغاتی
- مدیریت اکانت در شبکههای اجتماعی با فراهم کردن بستری برای لاگین از مناطق جغرافیایی مختلف
- بهبود تجربه بازی آنلاین با کاهش پینگ و بهبود سرعت اتصال
- افزایش امنیت دادهها با ایجاد مانعی میان سیستم کاربران و تهدیدهای سایبری در کنار فیلتر ترافیک مخرب و جلوگیری از دسترسی بدافزارها به حساب و سیستم کاربران
- تحویل و ذخیره محتوا در CDN با کش کردن اطلاعات و بهبود سرعت سایت و پهنای باند
- بهینهسازی سرعت و تحویل محتوا توسط سایت با تست موقعیت جغرافیایی و دسترسی به صفحات از آدرسهای گوناگون
سرور برنامه (Application Server)
سروری است که برای نصب، راهاندازی و میزبانی اپلیکیشنها طراحی شده است. وبسرور هم میتواند بخشی از اپلیکیشن سرور باشد.
کاربردهای سرور برنامه:
- پلتفرمهای تجارت الکترونیک برای مدیریت منطق تجاری پیچیده موردنیاز خریدهای آنلاین ازجمله احراز هویت کاربر، مدیریت کاتالوگ محصولات و پردازش تراکنشها
- مدیریت محتوا و تراکنشهای پویا
- سیستمهای برنامهریزی منابع سازمانی (ERP) برای یکپارچهسازی فرآیندهای تجاری مختلف مانند امور مالی، منابع انسانی و مدیریت زنجیره تامین
- سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) با هدف مدیریت دادههای مشتریان، تعاملات آنها و آنالیز دادههای CRM
- وباپلیکیشنها برای مدیریت جامع دادههای آنلاین و پویا در شبکههای اجتماعی، و ابزارهای مدیریت پروژه
- سرویسهای بکاند موبایل مانند ذخیرهسازی دادهها، احراز هویت کاربران و پیامهای اعلان
- برنامههای فعال در سیستمها و پلتفرمهای مالی برای مدیریت تراکنشها، ارزیابی ریسک و انطباق جریانهای کاری با مقررات سازمان
- سرورهای بازی با هدف مدیریت منطق بازی، تعاملات بازیکن و پردازش دادهها بهشکل Real-time
- برنامههای تحت وب در زمینه مراقبتهای بهداشتی برای سادهسازی مدیریت دادههای بیماران، زمانبندی نوبتها و خدمات پزشکی از راه دور
- حضور در شبکههای تحویل محتوا (CDN) و تحویل محتوای پویا به کاربران مختلف در نقاط جغرافیایی متفاوت
- هوش تجاری و آنالیز دادهها با امکان اجرای برنامههای تحلیل و پردازش حجم بسیار زیادی از دادههای ساختاریافته و غیرساختاریافته
سرور فایل (File Server)
فایل سرور، کامپیوتری است که وظیفه ذخیره و مدیریت فایلها را برعهده دارد تا سایر رایانههای موجود در همان شبکه بتوانند به فایلها دسترسی داشته باشند.
این نوع از سرور، برای سازمانهایی بهکار میرود که در آن تعداد زیادی از کاربران نیاز به دسترسی دارند. این دسترسی به فایلهایی انجام میشود که نگهداری آنها روی سرور، راحتتر و ایمنتر از ذخیره روی کامپیوترهای شخصی است.
کاربردهای سرور فایل:
- ذخیرهسازی متمرکز فایلها
- امنیت و مدیریت دادهها
- پشتیبانگیری و افزونگی
- سیستمهای بانکداری برای مدیریت اسناد مالی بهشکل ایمن
- مراقبتهای بهداشتی بهمنظور ذخیره پروندههای پزشکی افراد و دسترسی امن به آنها
- پلتفرمهای آموزش آنلاین برای ذخیرهسازی منابع آموزشی، مقالات تحقیقاتی و اسناد اداری
- شرکتهای حقوقی و مدیریت جزئیات پروندهها، قراردادها و اطلاعات موکل
- محیطهای اداری و شرکتی برای استقرار و نگهداری دادهها روی پلتفرمهای ابری
سرور پایگاه داده (Database Server)
سرورهای پایگاه داده بهعنوان ابزاری برای ذخیره و مدیریت دادهها استفاده میشوند. سازمانها از فضای ذخیرهسازی این سرورها برای برنامههای متعدد و رفع نیازهای خود استفاده میکنند.
کاربردهای سرور پایگاه داده:
- میزبانی پایگاه دادههای سازمانی
- ذخیرهسازی و پردازش دادههای حجیم
- بازیابی دادهها و فراهم کردن بستری برای قابلیت دسترسی
- اجرای الگوریتمهای امنیتی روی انواع داده
- تجارت الکترونیک و مدیریت دادههای مالی مانند اطلاعات مشتریان، جزئیات محصولات، موجودی انبار، تاریخچه سفارشها و پردازش امن پرداختها
- مدیریت دادههای بیماران در واحدهای مراقبت بهداشتی شامل سوابق بیمار، تصاویر پزشکی و سایر اسناد با حفظ مقررات و محرمانگی اسرار
- مدیریت دادهها در شبکههای اجتماعی ازجمله پروفایلهای کاربران، جزئیات پستها، نظرات و تعاملات کاربران با سرورهای پایگاه داده
- سیستمهای بانکداری آنلاین بهمنظور مدیریت ایمن دادههای حساس مالی، سوابق تراکنشها و اطلاعات مشتریان
- سیستمهای رزرو هتل برای مدیریت خالی بودن اتاقها، رزرو اقامتگاه، اطلاعات دقیق مشتریان و صورتحساب آنها
ایمیل سرور (Mail Server)
به زبان ساده، ایمیل سرور کار ارسال ایمیل به کاربران را انجام میدهد. Mail Server از انواع سرورهایی است که وظیفه دریافت و ارسال ایمیلهای کاربران را برعهده دارد.
کاربردهای سرور ایمیل:
- سادهسازی ارتباطات داخلی و خارجی بین کارمندان، مشتریان و ذینفعان سازمان
- مدیریت ایمیلها، لیستهای توزیع و ارسال اعلامیههای سراسری سازمان
- واحدهای پشتیبانی مشتریان با فراهم کردن امکان رسیدگی به درخواستهای مشتریان، تنظیم آدرسهای اختصاصی برای ایمیل واحدهای مختلف و خودکارسازی پاسخدهی به ایمیلهای دریافتی
- کمپینهای بازاریابی و ارسال ایمیلهای بازاریابی، خبرنامهها و محتوای تبلیغاتی به مشتریان
- مدیریت توزیعهای انبوه همزمانبا مدیریت لیست مشترکان و ردیابی متریکهای تعاملی
- ایجاد ارتباط امن بین سرور و کلاینت از راه پروتکلهایی مانند SSL/TLS
- انتقال خودکار دادههای مهم مانند گزارشها یا هشدارها به لیست گیرندگان
سرور سیستم نام دامنه (DNS Server)
DNS مخفف عبارت “Domain Name System” با معنای «سیستم نام دامنه» است.
این نوع سرور، نام دامنههایی که برای ما قابلخواندن هستند را به آدرسهای IP تبدیل میکند تا رایانهها هم بتوانند آنها را بخوانند. سرور DNS دستورات کاربران را گرفته و آدرس درخواستی را برای تحویل به سیستم آنها پیدا میکند.
بیشتر بخوانید: آشنایی با انواع رکوردهای DNS + وظیفه هر DNS Record
کاربردهای سرور سیستم نام دامنه:
- ترجمه نام دامنه ( مانند google.com) به آدرس IP قابلفهم برای سرورهای گوگل
- مسیریابی ایمیل با استفاده از رکوردهای MX (Mail Exchange) برای هدایت ایمیلها به سرورهای مقصد و اطمینان از تحویل آنها
- سرورهای CDN با امکان هدایت درخواستهای کاربران به نزدیکترین سرور، کاهش تاخیر و بهبود زمان بارگذاری سایتها و برنامهها
- ایجاد تعادل بار با تقسیم ترافیک بین چند سرور و افزایش دسترسیپذیری به سرورهای شبکه
- ارائه خدمات و محتوا در مناطق جغرافیایی مختلف با هدایت درخواست کاربران به سرورهای محلی
- اجرای اقدامات امنیتی مانند فیلتر DNSهای مخرب با هدف مسدود کردن دسترسی به وبسایتهای فیشینگ و جلوگیری از اتصال کاربران به دامنههای مشکوک
- بهروزرسانی رکوردهای DNS با تغییر آدرس IP توسط Dynamic DNS و مناسب اپلیکیشنهای Remote، سرورهای خانگی یا موقعیتهایی با آدرس IP غیرثابت
- Reverse DNS Lookup برای برگرداندن آدرسهای IP به نام دامنه، با تمرکز بر تشخیص ماهیت شبکه، انجام بررسیهای امنیتی و تایید صحت فرستنده ایمیل
- مدیریت شبکههای داخلی سازمانها با فراهم آوردن امکان دسترسی آسانتر به منابع و استفاده از نامهای دامنه بهجای آدرسهای IP
- سادهسازی ارتباط بین دستگاههای IoT با تفهیم نام دامنهشان برای سیستمهای کلاینت و سرورهای اینترنتی
سرور بازی (Game Server)
سرورهای بازی یا گیم سرور، میزبان بازیهای آنلاین تکنفره و گروهی هستند. درواقع بازی روی سرور نصب شده و کاربران متصل به شبکه با برقراری ارتباط، در این پلتفرم شروع به بازی میکنند. شبکه بازیهای بزرگ، از سرورها برای اتصال کاربران سراسر جهان استفاده میکنند.
کاربردهای سرور بازی:
- میزبانی بازیهای آنلاین چندنفره مانند Fortnite، Call of Duty و Minecraft
- ایجاد تداوم در بازیها و امکان ازسرگیری آن پس از ترک بازی
- آزمایش عملکرد چندنفره در طول فرآیند توسعه بازی توسط بازیسازان، شبیهسازی دنیای واقعی، شناسایی تاخیر و مکانیکهای بازی
- فراهم کردن بستری برای بازیهای رقابتی و محیطهای کنترلشده برای ایجاد رقابتی منصفانه بین بازیکنان
- جلوگیری از تقلب بازیکنان با حفظ وضعیت معتبر بازی و تعاملات بازیکنان
- میزبانی جوامع تشکیلشده توسط بازیکنان روی سرور بازی و اجرای قوانین، حالتها و تنظیمات بازی روی این گروهها
- امکان بازی بهشکل Cross-Platform و اجرای آن روی سیستمهای مختلف مانند کامپیوتر، موبایل و کنسول
- مدیریت رویدادها، بهروزرسانیها و محتوای فصلی درون بازی و تنظیم حالتهای بازی بهشکل پویا
- فراهم کردن امکانات تعاملی مانند چت صوتی، پیامرسانی و فرومها
- ارائه راهحلهای پشتیبانگیری برای محافظت از دادههای بازیکنان و وضعیتهای بازی و امکان بازیابی این دادهها
- توزیع بار و ترافیک سرور در چند مکان یا کلاستر دیگر
سرور ارتباط (Communication Server)
سرور ارتباط خدمات ارتباطی را برای کاربران شبکه فراهم میکند. این کاربران بهطور مداوم نیاز به انتقال فایلها یا دسترسی به اطلاعات سیستمها در مکانهای دور دارند. دسترسی از راه سرور ارتباط توسط لینکهای مخابراتی فراهم میشود.
کاربردهای سرور ارتباط:
- فعالسازی VoIP (ارتباط صوتی بر بستر اینترنت) و جزئیات آن مانند مسیریابی تماس، سیگنالینگ و پردازش رسانه
- پشتیبانی از برنامههای ویدیو کنفرانس مانند اسکای روم و Zoom
- فراهم کردن بستری برای پیامرسانها و ارسال پیامها بهشکل بلادرنگ
- بستری برای برقراری ارتباط بهشکل یکپارچه و ادغام راههای مختلف ارتباطی مانند تماس صوتی، تصویری و ایمیل
- مدیریت خدمات ایمیل با پیادهسازی ویژگیهایی مانند مسیریابی ایمیل، ذخیرهسازی آنها و ایجاد امنیت بین ارتباطات کلاینتها و سرورها
- محلی برای استقرار و اجرای برنامههای مدیریت پروژه و همکاریها از راه دور
- سیستمهای پشتیبانی از مشتریان با ایجاد بستری برای برقراری تماس تلفنی، چت آنلاین و ارسال ایمیل
- ادغام با سیستمهای تلفنی سنتی و افزودن ویژگیهای کاربردی مانند ردیابی تماس، پاسخدهی خودکار و سیستمهای پاسخ صوتی تعاملی (IVR)
سرور چاپ (Printer Server)
یک سرور چاپ از راه دور به سیستمهای موجود در همان شبکه متصل میشود تا بر بستر شبکه، درخواستهای چاپ آنها را بررسی کرده و اسناد را پرینت بگیرد. این سرورها به کسبوکارها امکان استفاده از یک چاپگر واحد و خدماترسانی به کل بخشهای سازمان را میدهند.
کاربردهای سرور چاپ:
- مدیریت صفهای چاپ بهشکل متمرکز و امکان مدیریت، نصب درایورها و کنترل دسترسی به چاپگرهای شبکه
- مدیریت صف چاپ و اطمینان از پردازش کارها بهشکل ترتیبی
- مدیریت هزینههای خرید پرینتر و استقرار آنها در شبکه بهعلاوه امکان نظارت بر هزینههای چاپ، کاغذ و ردیابی مصرف بخشها یا کارمندان
- فراهم کردن امکان چاپ از راه دور و مناسب شعبههای مختلف یک فروشگاه
- مدیریت درایورهای چاپگر توسط متخصصان IT و امکان بهروزرسانی و دسترسی به آنها از راه دور
- اجرای اقدامات امنیتی مانند احراز هویت کاربران، کنترلهای دسترسی و اطمینان از چاپ اسناد توسط کارمندان مجاز
- اتصال انواع پرینترها شامل پرینتر لیزری، جوهرافشان و چندمنظوره در یک شبکه و ایجاد انعطافپذیری در انتخاب پرینتر
انواع تنظیمات سرور
انواع تنظیمات سرور را در این بخش، برمبنای دستهبندی هرکدام مشاهده خواهید کرد.
تنظیمات رایج سرور
تنظیمات سرور بسته به نوع خاص آن (وب، ایمیل، پایگاه داده و غیره)، سیستمعامل یا نرمافزاری که در حال اجرایش است، متغیر و بسیار متفاوت است. بااینحال، برخی از تنظیمات عمومی سرور بهشرح زیر هستند:
- Hostname: نام منحصربهفرد سرور در یک شبکه
- IP Address: آدرس عددی سرور مانند ۱۹۲.۱۶۸.۱۷.۲۸
- Domain Name: نام دامنه مرتبط با سرور؛ بهعنوان مثال iranserver.com
- Location: موقعیت فیزیکی سرور
- Time Zone: منطقه زمانی که سرور در آن کار میکند.
- System Resources: پردازنده، حافظه RAM، تجهیزات ذخیرهسازی و پهنای باند شبکه
بیشتر بخوانید: آی پی چیست؟ و از IP چه استفادهای میشود
تنظیمات شبکه
- Network Interface: اتصال فیزیکی سرور به شبکه یا اینترنت از راه پورتهای مختلف مانند اترنت یا ارتباط بیسیم Wi-Fi
- IP Configuration: تخصیص آدرس IP استاتیک یا پویا به سرور
- DNS Settings: تنظیمات سیستم نام دامنه برای تبدیل نام دامنه به آدرس IP آن
- Firewall: سیستم امنیتی برای تعیین قوانین کنترل ترافیک شبکه و جلوگیری از حملات سایبری مانند حمله بروت فورس و حمله DDoS
- Routing: پیکربندی سرور برای هدایت ترافیک شبکه به مقاصد مختلف
تنظیمات امنیتی
- User Accounts: ایجاد، مدیریت و اعطای مجوز به حسابهای کاربری تعریفشده در سرور
- Password Policies: الزامات تعیین رمز و تعیین سیاستهایی برای تخصیص رمزهای عبور قوی به هر حساب کاربری
- Access Control Lists (ACLs): لیست مجوزهای دسترسی به فایلها، دایرکتوریها و منابع سرور
- Security Patches: اعمال بهروزرسانی برای رفع آسیبپذیریهای نرمافزاری و میانافزاری سرور
- Logging: ردیابی فعالیت کاربران در سرور برای اهداف امنیتی
تنظیمات عملکرد
- Resource Allocation: تخصیص منابع سرور و تعیین نحوه تخصیص آنها به فرآیندهای مختلف
- Caching: پیکربندی حافظه Cache سرور برای ذخیره دادههای متداول و آنهایی که بهطور مکرر استفاده میشوند.
- Load Balancing: توزیع بار کاری روی چند سرور برای مدیریت شرایط بحرانی و از دسترس خارج شدن دیگر سرورها
- Performance Tuning: بهینهسازی عملکرد سرور برای اجرای کارهای خاص و خارج از وظایف عمومی آن
تنظیمات سرویس
- Service Startup: شروع خودکار خدمات و سرویسهای پیکربندیشده روی سرور در زمان روشن شدن
- Service Status: بررسی وضعیت سرویسهای در حال اجرا
- Service Configuration: سفارشی کردن رفتار سرویسهای مختلف سرور
بیشتر بخوانید: بهینه سازی VPS با ۹ روش جادویی
تنظیمات خاص سرورهای منحصربهفرد
- سرور وب: ریشه سند (Document Root)، پورت اتصال، صفحات ارور و هاستهای مجازی متصل به سرور فیزیکی
- سرور پایگاه داده: موتور پایگاه داده، حسابهای کاربری، اسکیماهای (طرحهای ازپیشآماده) پایگاه داده، تنظیم عملکرد
- سرور ایمیل: صندوقهای ورودی ایمیل، دامنهها، تنظیمات SMTP/POP3/IMAP، فیلتر هرزنامهها، ایمیلهای فیشینگ و آدرسهای مشکوک
- سرور فایل: تنظیم و اعطای مجوزهای اشتراکگذاری فایل، لیستهای کنترل دسترسی، تنظیمات پشتیبانگیری از فایلها و بازیابی آنها
اگر کسبوکار شما در ایران فعالیت دارد و به پایداری، سرعت دسترسی داخلی و پشتیبانی سریع نیاز دارد، سرویس خرید سرور اختصاصی ایران میتواند بهترین انتخاب برایتان باشد.
چگونه بهترین سرور را انتخاب کنیم؟
انتخاب بهترین سرور براساس نیازهای مختلف را در ادامه لیست کردهایم.
۱. مقیاس
- مقیاس کوچک: وبسرور با منابع سختافزاری کافی و پاسخگوی نیازهای فعلی که بتوان آن را روی محیط ابری هم مدیریت کرد.
- مقیاس متوسط: برای مشاغل درحالرشد، یک سرور اختصاصی در مرکز داده یا پلتفرم ابری گزینهای مناسب است.
- مقیاس بزرگ: در این مقیاس باید از چند سرور مانند سرور فایل، سرور پایگاه داده و سرور چاپ و ایجاد چند خوشه برای دسترسی و مقیاسپذیری بالا استفاده کرد.
۲. بودجه
- مقرونبهصرفه: سرورهای ابری میتوانند گزینهای مقرونبهصرفه باشند، به خصوص برای حجم کاری کوچکتر و ترافیک کمتر.
- سرورهای اختصاصی: سرورهای فایل و بازی جزو سرورهای اختصاصی و گرانقیمت هستند؛ اما کنترل و عملکرد بیشتری را در اختیارتان میگذارند.
- هزینههای سختافزار: هزینههای خرید و نگهداری سختافزار، ازجمله مصرف برق و سرمایش را هنگام انتخاب بهترین سرور باید در نظر بگیرید.
۳. سیستمعامل
- لینوکس: یکی از بهترین سیستم عامل های سرور که پایداری، امنیت و عملکرد کافی را فراهم میکند.
- ویندوز: Windows Server رابط گرافیکی آشنایی را برای کاربران فراهم میکند؛ اما نسبتبه لینوکس گرانتر است.
- سیستمعاملهای دیگر: BSD، Solaris یا سایر سیستمعاملها هم براساس نیازهای خاص کسبوکار ممکن است جزو گزینههای مناسب باشند.
۴. مکان
- استقرار سرور در محل: سرور چاپ ازجمله سرورهایی با امکان استقرار در اداره یا سازمان است که هزینههای نگهداری و مدیریت را کاهش میدهد؛ درحالیکه نگهداری سرورهای پایگاه داده و سرورهای اپلیکیشن در محل، هزینههای بسیار زیادی را به سازمان تحمیل میکند.
- استفاده از سرور روی محیط ابری: استفاده از سرورها بهشکل Remote بهترین انتخاب برای مدیریت بودجه سازمان و امکان بهکارگیری انواع سرور مانند سرور ارتباط، سرور بازی و سرور ایمیل است.
۵. امنیت
- فایروال: در صورت خرید از شرکتهای هاستینگ مطمئن، تمام سرورها امن و مجهزبه فایروال و پروتکلهای بهروز امنیتی هستند.
- بهروزرسانیهای منظم: انواع سرور نیاز به بهروزرسانی سیستمعامل و برنامهها دارد تا آسیبپذیریهای امنیتی آن برطرف شوند. این مسئولیت بهعهده شرکت ارائهدهنده سرور است.
- پشتیبانگیری از دادهها: خرید هر نوع سرور باید با اطمینان از پشتیبانگیری از دادهها و امکان بازیابی سریع آنها انجام شود. این موضوع در سرورهای کلیدی مانند سرور فایل و ایمیل بسیار مهم میشود.
۶. برخورداری از پشتیبانی
- افزایش دانش فنی: تخصص فنی خود را افزایش دهید تا بتوانید از انواع سرور بهراحتی استفاده کنید.
- خدمات مدیریت شده: هنگام خرید بهترین سرور، دریافت خدمات و زمان پاسخگویی شرکت ارائهدهنده را بررسی کنید تا در صورت بروز مشکل یا واقعهای خاص، بهسرعت امکان مدیریت شرایط و بازگشت به حالت عادی فراهم شود.
آنچه در سرور و انواع آن خواندیم
انواع سرور مانند سرور فایل، ایمیل و پایگاه داده برای اهداف خاصی استفاده میشوند. تشخیص بهترین سرور با توجه به ترجیحات فردی، بودجه، سیستمعامل و پارامترهای دیگر صورت میگیرد. برخی ویژگیها در سرورها منجربه تمایز آنها با دیگر سیستمهای کامپیوتری میشوند؛ مانند قدرت بالا در پردازش حجم زیادی از درخواستها، امکان توزیع بار روی سرورهای دیگر و مدیریت همهجانبه پردازشها با کمترین دخالت انسانی.
کارشناسان ما در ایران سرور پاسخگوی سوالات شما درباره خرید سرور یا خرید هاست هستند. همچنین میتوانید دیدگاه خودتان را در بخش نظرات همین مقاله بنویسید تا ما و سایر مخاطبان از آن استفاده کنیم. شاید دغدغه شما چالش آنها هم باشد و پاسخ آن راهگشای تصمیم دیگران.
سوالات متداولی که شما میپرسید
- سرور چیست؟
سرور کامپیوتری با سختافزار قوی و نرمافزار بهروز است که مسئولیت اصلی آن، دریافت درخواستهای کاربران، پردازش آنها و تحویل محتوای صحیح است.
- کاربردهای سرور چیست؟
تولید خودکار پاسخ، نگهداری دادهها، تعیین و تنظیم سطح دسترسی کاربران مختلف یک پلتفرم و غیره ازجمله ویژگیهای خاص سرورها هستند.
- انواع سرور کدامند؟
سرور فایل، سرور ایمیل، سرور پایگاه داده و شش نوع دیگر ازجمله انواع سرور هستند.
- انواع سیستم عامل سرور چیست؟
سیستمعاملهای سرور برای نیازها و شرایط پیچیده و سنگین طراحی شدهاند که معروفترین آنها لینوکس، ویندوز و یونیکس هستند.
- ویژگی های سرور چیست؟
برخورداری از قویترین سختافزارها، فراهم کردن بستری برای مجازیسازی و مقیاسپذیری از ویژگی های سرور هستند.
منابع: