اولین بار سال ۱۹۶۰ بود که «جک مک کارتی» (John McCarthy) (یکی از بنیان‌گذاران هوش مصنوعی) اعلام کرد: «رایانش ابری (Cloud computing) روزی به‌عنوان صنعت همگانی سازمان‌دهی خواهد شد.» او درست می‌گفت؛ امروزه رایانش ابری جز جدانشدنی فعالیت‌های روزانه‌مان شده است؛ پلتفرمی که محاسبات پیچیده را روی سرورها انجام داده و آن‌ها را در همان بستر ذخیره‌ می‌کند. پایگاه‌های اطلاعاتی، شبکه‌ها، نرم‌افزارها و تحلیل‌ها هم از دستاوردهای رایانش ابری در بستر اینترنت هستند. 

چه کسی می‌خواهد این امکانات و ابزارها را از دست بدهد؟ حتی اگر مدیر سایت یا ارائه‌دهنده خدمات هاستینگ نباشید، گذرتان به Cloud Computing خواهد خورد. البته‌که درحال‌حاضر از این تکنولوژی استفاده می‌کنید. می‌پرسید چه‌طور و کجا؟ به خواندن این مقاله ادامه دهید تا علاوه‌بر درک جواب «رایانش ابری چیست؟»، به انواع آن، امنیت در کلود کامپیوتینگ و پلتفرم‌هایی که از آن استفاده می‌کنند، پی ببرید. 

رایانش ابری چیست؟ تعریف به‌زبان تخصصی

رایانش ابری چیست

رایانش ابری یعنی ارائه خدماتی مثل پردازش، فضای ذخیره‌سازی، سرور، پایگاه داده و غیره بر بستر اینترنت. برای درک بهتر مفهوم رایانش ابری، ابتدا باید بدانیم “زیرساخت ابری چیست” و چگونه بستر لازم برای ارائه خدمات ابری را فراهم می‌کند. با استفاده از خدمات رایانش ابری (کلود کامپیوتینگ) دیگر نیازی نیست که صدها میلیون تومان پول خرید سرور و نگهداری از آن‌ها را بدهیم. با استفاده از سرویس‌های ابری اندازه نیازمان منابع در اختیار می‌گیریم و به‌همان میزان هم پول می‌دهیم.

بیشتر بخوانید: مجازی سازی چیست؟ معرفی انواع روش های مجازی سازی

مثال واقعی از رایانش ابری

کلود کامپیوتینگ چیست

برای درک دقیق‌تر جواب «کلود کامپیوتینگ چیست؟»، این بخش را با یک مثال شروع می‌کنیم.

کوروش یک کارمند تمام‌وقت است که به‌خاطر کم‌تحرکی با مشکل اضافه‌وزن دست‌وپنجه نرم می‌کند. او رژیم غذایی خود را تغییر داد؛ اما به‌نظر می‌رسد که این کار برای کاهش وزن او کافی نیست. حالا کوروش تصمیم گرفته که برای ورزش کردن یک تردمیل، چند دمبل و دستگاه‌های ورزشی دیگری بخرد؛ اما هم‌زمان نگران هزینه‌های بالا و فضای نگهداری این وسایل است.

پس بهترین کار این است که نقش اصلی داستان ما، برای ورزش از باشگاه ورزشی محله استفاده کند. استفاده از باشگاه سرکوچه هم هزینه کمتری نسبت‌به خرید وسایل ورزشی دارد و هم از اشغال فضای خانه کوروش جلوگیری می‌کند. اما مزایای این انتخاب فقط به همین موارد ختم نمی‌شوند؛ او می‌تواند از دانش مربیان در باشگاه استفاده کند و دغدغه نگهداری و تعمیر وسایل ورزشی را هم نداشته باشد. علاوه‌براین، کوروش قصه ما به‌اندازه استفاده‌ای که می‌برد، پول می‌دهد.

بهره‌گیری از رایانش ابری مثل استفاده از خدمات باشگاه ورزشی است. در استفاده از سرویس‌های “Cloud Computing”، برای بهره‌برداری از امکانات سیستم‌های قدرت‌مند یا ذخیره‌سازی اطلاعات حجیم در مراکز داده، نیازی به خرید تجهیزات گران‌قیمت و جاگیری نخواهید داشت؛ چون ارائه‌دهندگان خدمات Cloud تمام این سخت‌افزارها و سرویس‌ها را با قیمتی منطقی و به‌صرفه، متناسب‌با نیاز شما در اختیارتان می‌گذارند.

Redis یک پایگاه داده متن‌باز، در حافظه و ساختار داده‌ای است که به دلیل سرعت بالا و انعطاف‌پذیری، در بسیاری از برنامه‌های رایانش ابری و سیستم‌های توزیع‌شده استفاده می‌شود. برای آشنایی بیشتر با Redis و کاربردهای آن، می‌توانید به مقاله Redis چیست مراجعه کنید.

بیشتر بخوانید: آشنایی با مهم‌ترین کاربردها و مزایای رایانش ابری

۳ جز اصلی در رایانش ابری

رایانش ابری از دو عبارت رایانش و ابر تشکیل شده است. ابر در این‌جا شبکه‌ اینترنتی است که در آن سخت‌افزارهای مختلف به یکدیگر وصل شده‌اند. این سخت‌افزارها با استفاده از نرم‌افزار و رابط کاربری بصری، سرویس‌هایی را در قالب خدمات رایانش ابری به کاربران ارائه می‌دهند. اتصال به این خدمات با استفاده از هر دستگاهی که مجهز به اینترنت باشد، امکان‌پذیر است.

این تکنولوژی از سه جز اصلی تشکیل شده است: 

۱. Front-end

فرانت‌اند در عرصه تکنولوژی، بخش قابل‌دیدن سایت و سرویس برای کاربران است. در کلود کامپیوتینگ، فرانت‌اند همان لپ‌تاپ، گوشی هوشمند و دستگاه کاربر است که توسط مرورگر، اینترنت، نرم‌افزار کامپیوتر یا اپلیکیشن‌های گوشی به خدمات ابری دسترسی پیدا می‌کند.

۲. Back-end

بک‌اند شامل سرورها، پایگاه‌های داده، سیستم‌های ذخیره‌سازی و سایر منابع محاسباتی است که توسط ارائه‌دهنده خدمات ابری در اختیار مشتریان قرار گرفته و نگهداری می‌شوند. این منابع در مراکز داده واقع در مکان‌های مختلف قرار دارند.

۳. Cloud Middleware

معروف به «میان‌افزار»؛ بخشی که فرانت‌اند را به بک‌اند وصل می‌کند تا ارتباط و تبادل داده بین کاربر و منابع ابری ممکن و ساده شود.

بیشتر بخوانید: فضای ابری یا فضای ذخیره سازی ابری چیست؟ به همراه آشنایی با کاربردها 

کلود کامپیوتینگ چگونه کار میکند؟

کلود کامپیوتینگ چیست و چگونه کار می کند؟

در فرآیند کارکرد کلود کامپیوتینگ، پنج مرحله طی می‌شود تا ما بتوانیم از این خدمات استفاده کنیم. با جزئیات این مراحل در ادامه آشنا خواهید شد.  

۱. ارسال درخواست توسط کاربر

کاربر که با نام «کلاینت» (Client) آن را می‌شناسیم، از مرورگر دستگاه‌ش به شبکه و سرویس‌های ابری درخواست خود را می‌فرستد. این مرورگر دستگاه را به بخش بک‌اند (Back-end) زیرساخت ابری متصل می‌کند.

۲. مسیریابی درخواست

درخواست از اینترنت به میان‌افزار مناسب در فضای کلود ارسال می‌شود؛ فضایی که منابع لازم برای انجام درخواست را تعیین می‌کند.

۳. تخصیص منابع توسط ارائه‌دهنده خدمات ابری

سرورهای ارائه‌دهنده خدمات ابری به‌طور خودکار منابع موردنیاز مانند سرورهای مجازی، فضای ذخیره‌سازی یا پایگاه‌های داده را برای رسیدگی به درخواست کاربر تخصیص می‌دهند.

۴. تحویل سرویس

سرویس یا منبع درخواستی از اینترنت به دستگاه کاربر تحویل داده می‌شود. این تحویل می‌تواند هرچیزی را شامل شود؛ از ذخیره‌سازی و پردازش داده‌ها گرفته تا وب‌اپلیکیشن‌ها یا منابع قدرت‌مند برای پردازش وظایف سنگین محاسباتی.

۵. پرداخت هزینه

به‌طورمعمول ارائه‌دهندگان فضای ابری از مدل قیمت‌گذاری به‌ازای استفاده (Pay-As-You-Go) استفاده می‌کنند؛ مدلی که مشتریان براساس میزان منابع مصرف‌شده یا مدت زمان استفاده – به‌جای کارمزد یا مبلغ ثابت – هزینه دریافت می‌کنند.

بیشتر بخوانید: دیتابیس ابری چیست و چه ویژگی های دارد؟

تاریخچه کلود کامپیوتینگ؛ از دهه ۶۰ میلادی تا امروز

کلود کامپیوتینگ چیست

سرویس محاسبات ابری و کلود کامپیوتینگ امروزی قدمت چندانی ندارند. درواقع اوایل قرن ۲۱ بود که به‌مرور سرویس‌های رایانش ابری توسعه پیدا کردند و توانستند پاسخ مناسبی به نیاز کاربران بدهند. البته تاریخچه سرویس محاسبات ابری یا به اصطلاح Computer as a Service به حدود دهه ۶۰ برمی‌گردد. پس ما در ادامه و در قالب یک Timeline، این تاریخچه را بررسی خواهیم کرد. 

دهه ۱۹۶۰: عصر پیدایش کلود کامپیوتینگ

پیدایش کلود کامپیوتینگ

کلود کامپیوتینگ چیست

کلود کامپیوتینگ چیست

دهه ۱۹۷۰/۸۰: دیگ ترکیب‌کننده عناصر مختلف تکنولوژی

کلود کامپیوتینگ چیست

کلود کامپیوتینگ چیست

بیشتر بخوانید: استخراج ابری یا Cloud mining چیست؟

کلود کامپیوتینگ چیست

۲۰۰۵-۲۰۱۱: ابر نسل اول

کلود کامپیوتینگ چیست

کلود کامپیوتینگ چیست

کلود کامپیوتینگ چیست

کلود کامپیوتینگ چیست

۲۰۱۲-۲۰۱۷: ابر نسل دوم

کلود کامپیوتینگ چیست

بیشتر بخوانید: پردازش ابری در هوش مصنوعی چه نقشی دارد؟؛ بررسی مزایای رایانش ابری در هوش مصنوعی

انواع رایانش ابری؛ ۴ نوع کلود کامپیوتینگ متداول

خدمات ابری را می‌توان به چهار دسته کلی ارائه خدمات طبقه‌بندی کرد که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شوید.

۱. IaaS: زیرساخت به‌عنوان سرویس 

کلود کامپیوتینگ چیست

کاربردهای IaaS:

نمونه‌های معروف IaaS:

۲. PaaS: پلتفرم به‌عنوان سرویس 

کلود کامپیوتینگ چیست

کاربردهای PaaS:

نمونه‌های معروف PaaS:

۳. SaaS: نرم‌افزار به‌عنوان سرویس 

کلود کامپیوتینگ چیست

کاربردهای SaaS:

نمونه‌های معروف PaaS:

۴. FaaS: عملکرد به‌عنوان سرویس 

کلود کامپیوتینگ چیست

کاربردهای FaaS:

نمونه‌های معروف FaaS:

بیشتر بخوانید: بررسی تفاوت PaaS ،IaaS و SaaS چیست؟

مزایای رایانش ابری چیست؟

عمده‌ترین مزایای رایانش ابری را در لیست زیر مشاهده کنید:

معایب رایانش ابری چیست؟

معایب رایانش ابری به فرآیند تصمیم‌گیری ما کمک می‌کنند. این معایب شامل موارد زیر می‌شوند:

استفاده از کلود کامپیوتینگ بدون درک زیرساخت‌های سرورهای ابری کامل نیست. مقاله سرور ابری چیست به شما کمک می‌کند تا با این ساختارها و کاربردهایشان به‌طور جامع آشنا شوید.

امنیت در کلود کامپیوتینگ چیست و چگونه برقرار میشود؟

امنیت در کلود کامپیوتینگ رشته‌ای از امنیت سایبری (Cyber Security) است که به ایمن‌سازی سیستم‌های رایانش ابری می‌پردازد. این حوزه شامل خصوصی و ایمن نگه داشتن داده‌ها در زیرساخت‌ها، برنامه‌ها و پلتفرم‌های فضای آنلاین متمرکز است. 

در جدول زیر بهترین شیوه‌های برقراری امنیت در کلود کامپیوتینگ را معرفی کرده‌ایم.

بهترین شیوه‌های پیاده‌سازی امنیتIaaSPaaSSaaSFaaS
درک نیازهای مشترک– کنترل کامل بر سیستم‌عامل، برنامه‌ها و داده‌ها

– استفاده از گروه‌های امنیتی، ACLهای شبکه و فایروال‌های مبتنی‌بر هاست 

– مدیریت سیستم‌عامل، برنامه‌ها و داده‌ها 

– پیکربندی تنظیمات امنیتی در سطح پلتفرم

– نظارت‌بر استفاده از منابع

– تمرکز روی امنیت داده‌ها و دسترسی کاربران 

– استفاده از امکانات شرکت ارائه‌دهنده برای کنترل‌ میزان و سطح امنیت پلتفرم

– محدود کردن کنترل به ویژگی‌های امنیتی پلتفرم
ایمن کردن پلتفرمایمن کردن پلتفرم

– پیاده‌سازی بخش‌بندی شبکه (Network Segmentation)

– استفاده از فایروال‌های سخت‌افزار و نرم‌افزاری 

– استقرار سیستم‌های تشخیص نفوذ (IDS)

– 
مانیتور پیکربندی‌های نادرست– استفاده از ابزارهای مدیریت پیکربندی

– انجام منظم و دوره‌ای ممیزی‌های امنیتی 

– اجرای فرآیندهای مدیریت تغییر 

– استفاده از ابزارهای مدیریت پیکربندی ارائه‌شده توسط شرکت هاستینگ و پلتفرم

– نظارت‌بر استفاده از منابع و تنظیمات سرویس

– نظارت‌بر رفتار کاربر 

– بررسی دسترسی کاربران به داده‌های سرویس ابری

– اعمال محدودیت روی پیکربندی‌ها

– نظارت‌بر وظایف و اجرای عملکرد 

– ارزیابی میزان استفاده از منابع و کاربران مصرف‌کننده

مدیریت هویت و دسترسی (IAM)– پیاده‌سازی مکانیزم‎های احراز هویت و مجوزهای قوی

– اجرای احراز هویت چندعاملی (MFA)

– نصب افزونه یا برنامه‌های مدیریت پسورد

– استفاده از ویژگی‎های IAM ارائه‌شده توسط پلتفرم و شرکت ارائه‌دهنده خدمات کلود کامپیوتینگ 

– مدیریت نقش‌ها و مجوزهای کاربران سرویس

– اعمال سیاست‎های سخت‌گیرانه برای ساخت رمزهای عبور قوی 

– نصب برنامه‌های امنیتی برای ورود به سیستم (SSO) روی سرویس ابری

– کنترل دسترسی به داده‌ها 

– مدیریت مجوزهای عملکرد

– کنترل‌ دسترسی‌ها

رمزگذاری داده‌ها– رمزگذاری داده‌ها هنگام تعلیق و انتقال

– به‌کارگیری الگوریتم‌های رمزگذاری قوی 

– اجرای رمزگذاری “Volume” و  “Snapshot”

– پیکربندی بهینه خدمات مدیریت کلیدهای دسترسی

– درخواست پیاده‌سازی بهترین روش‌های رمزگذاری از شرکت هاستینگ

– اجرای شیوه‌های حفاظت از داده‌ها در برنامه‌ها 

– رمزگذاری داده‌ها در زمان جابه‌جایی و استراحت
پیشگیری از دست دادن داده (DLP)– پیاده‌سازی طبقه‌بندی و برچسب‌گذاری داده‌ها 

– به‌کارگیری ابزارهای DLP 

– پیکربندی کنترل‌های دسترسی به داده‌ها 

– نظارت‌بر فعالیت کاربران پلتفرم

– اجرای سیاست‌های DLP– محدود کردن دسترسی و تغییر داده‌ها
بک‌آپ‌گیری منظم از داده‌ها– نصب و اجرای برنامه‌های پشتیبان‌گیری 

– آزمایش فرآیندهای بازیابی و پشتیبان‌گیری

– استفاده از برنامه‌های پشتیبان‌گیری شرکت هاستینگ

– پیکربندی شیوه‌های بهینه برای پشتیبان‌گیری

– پیاده‌سازی استراتژی‌های پشتیبان‌گیری خاص برای برنامه‌ها و نرم‌افزارهای SaaS– بک‌آپ‌گیری از کدها و توابع  به‌شکل منظم 
مدیریت آسیب‌پذیری پلتفرم– اسکن آسیب‌پذیری‌های پلتفرم به‌طور منظم

– به‌روزرسانی سرویس‌ها و خدمات یا درخواست از شرکت هاستینگ

– استفاده از ابزارهای اسکنر شرکت ارائه‌دهنده خدمات کلود کامپیوتینگ

– اعمال به‌روزرسانی‌ها و وصله‌های امنیتی 

– اجرای تست امنیت اپلیکیشن– به‌روز نگه داشتن کدها و توابع وابسته‌به آن‌ها
تست نفوذ– انجام تست‌های نفوذ به‌صورت منظم و دوره‌ای

– شبیه‌سازی حملات روی پلتفرم برای شناسایی آسیب‎پذیری‌های آن

– انجام تست نفوذ روی اجزای زیرساخت– تمرکز روی تست نفوذ برنامه‌ها– تست امنیت و انعطاف‌پذیری عملکرد پلتفرم

پیاده‌سازی روش‌های این جدول می‌توانند از آسیب‌پذیری پلتفرم‌های کلود کامپیوتینگ و انواع حملات شبکه‌ای، مانند حمله DDos و حمله بروت فورس جلوگیری کنند. 

مطلب مرتبط: امنیت رایانش ابری چیست؟ اهمیت و مزایای امنیت در رایانش ابری

هزینه‌ های رایانش ابری؛ آیا کلود کامپیوتینگ به‌صرفه است؟

پاسخ کوتاه: 100%

پاسخ کامل: استفاده از رایانش ابری از سه جهت باعث صرفه‌جویی در هزینه‌ها خواهد شد:

  1. کاهش هزینه‌های سرسام‌آور خرید تجهیزات مورد نیاز برای شرکت‌ها
  2. عدم نیاز به فضای زیاد و بزرگ برای نگهداری تجهیزات 
  3. عدم تخصیص بودجه‌ برای حقوق متخصصان فنی و تعمیرات زیرساخت‌ها 

هاست ابری چیست و چه ارتباطی با Cloud Computing دارد؟

همان‌طور که در مقاله «هاست ابری چیست» هم توضیح دادیم، هاست ابری یا سرور ابری، یکی از خدمات زیرمجموعه رایانش ابری است که در دسته خدمات PaaS یا همان پلتفرم به‌عنوان سرویس قرار می‌گیرد. ازجمله مزایای هاست ابری نسبت‌به هاست‌های فیزیکی می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

آنچه در رایانش ابری و انواع آن خواندیم

رایانش ابری نحوه عملکرد سازمان‌ها را دست‌خوش تغییر کرده و با فراهم آوردن انعطاف‌پذیری و نوآوری، کارایی مدیریت بهینه منابع را در واحد IT آن‌ها افزایش داده است. درحالی‌که رایانش ابری مقرون‌به‌صرفه‌تر از زیرساخت‌های فیزیکی است – به‌ویژه برای کسب‌وکارهای کوچک – باید هزینه‌های جاری آن را هم در نظر بگیریم؛ ازجمله خدمات مناسب، میزان استفاده و ساختارهای قیمت‌گذاری. 

نظر شما درباره این تکنولوژی چیست؟ تجربه خرید این خدمات را از کدام شرکت داشته‌اید؟ ما در بخش نظرات این مقاله، پذیرای دیدگاه نوین شما هستیم. همچنین کارشناسان ما در واحد پشتیبانی از مشتریان، پاسخ‌گوی سوالات شما درباره خرید خدمات سرور مجازی خواهند بود.

سوالات متداولی که شما می‌پرسید؟

  1. رایانش ابری چیست؟

تحویل سرویس‌ها و خدمات براساس تقاضای کاربران را رایانش ابری می‌گوییم. این سرویس‌ها و خدمات توسط سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی، پایگاه‌های داده، شبکه، نرم‌افزار و غیره بر بستر اینترنت تحویل داده می‌شوند.

  1. اجزای کلود کامپیوتینگ چیست؟

Front-end، Back-end و Cloud Middleware از نقش‌آفرینان اصلی خدمات رایانش ابری هستند.

  1. مزایای کلود کامپیوتینگ چیست؟

کاهش هزینه‌ها، به‌روزرسانی سریع زیرساخت‌ها و امنیت پیشرفته ازجمله مزایای کلود کامپیوتینگ هستند.

  1. معایب کلود کامپیوتینگ چیست؟

وابستگی به اینترنت، هزینه‌های مداوم و کنترل سرویس توسط شرکت ارائه‌دهنده از معایب کلود کامپیوتینگ هستند.

  1. انواع رایانش ابری کدامند؟

“IaaS”، “PaaS”، “SaaS” و “FaaS” ازجمله انواع رایانش ابری هستند.

منابع:

IBM

TechTarget

Investopedia

11 پاسخ

    1. سلام
      حتماً، خیلی ممنون از پیشنهاد خوبتون. در اسرع وقت به این موضوع هم می‌پردازیم.

    1. مرسی از فیدبک عزیزم، خستگیمون رو از بین بردی 🙂 بازم بهمون سر برن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *