DNS چیست؟ آشنایی با نیم سرور یا Domain Name System

DNS یا Domain Name System سیستمی است که نام دامنه را به آدرس IP سرور متصل می‌کند تا کاربران بتوانند بدون حفظ کردن اعداد پیچیده، به سایت‌ها دسترسی داشته باشند.

به زبان ساده، DNS مانند دفترچه تلفن اینترنت عمل می‌کند؛ همان‌طور که در دفترچه تلفن نام افراد را پیدا می‌کنیم و به شماره آن‌ها می‌رسیم، DNS نیز نام دامنه مانند iranserver.com را به IP سروری که سایت روی آن قرار دارد تبدیل می‌کند.

پاسخ کوتاه:
DNS مخفف Domain Name System است و وظیفه آن تبدیل نام دامنه به آدرس IP سرور است. وقتی شما آدرس یک سایت را در مرورگر وارد می‌کنید، DNS مسیر درست سرور را پیدا می‌کند تا صفحه وب برای شما نمایش داده شود.

در این مقاله بررسی می‌کنیم DNS چیست، چگونه کار می‌کند، تفاوت DNS و نیم‌سرور چیست، رکوردهای DNS چه کاربردی دارند و چگونه می‌توان DNS یک دامنه را تنظیم کرد.

DNS چیست؟

هر سایتی که در اینترنت وجود دارد روی یک سرور میزبانی می‌شود و هر سرور یک آدرس IP دارد. کامپیوترها برای ارتباط با یکدیگر از IP استفاده می‌کنند؛ اما حفظ کردن IPهای عددی برای کاربران بسیار دشوار است.

برای حل این مشکل، سیستم نام دامنه یا DNS ایجاد شد. DNS نام‌های قابل فهم برای انسان‌ها مانند دامنه سایت را به آدرس‌های قابل فهم برای ماشین‌ها یعنی IP تبدیل می‌کند.

برای مثال، زمانی که شما عبارت زیر را وارد مرورگر می‌کنید:

www.example.com

DNS بررسی می‌کند این دامنه به کدام IP متصل است و مرورگر را به سرور صحیح هدایت می‌کند.

چرا به DNS نیاز داریم؟

اگر DNS وجود نداشت، کاربران برای باز کردن هر سایت باید آدرس IP آن را حفظ می‌کردند. تصور کنید برای باز کردن صدها سایت مختلف مجبور بودید مجموعه‌ای از اعداد مانند IPهای زیر را به خاطر بسپارید:

192.168.1.1
172.217.x.x
104.xxx.xxx.xxx

این روش نه برای کاربران ساده بود و نه برای رشد اینترنت امکان‌پذیر. DNS باعث شد اینترنت بر پایه نام‌های ساده و قابل حفظ مانند دامنه‌ها توسعه پیدا کند.

تفاوت DNS و Domain چیست؟

بسیاری از کاربران DNS و دامنه را یکی می‌دانند؛ اما این دو مفهوم متفاوت هستند.

برای آشنایی بیشتر با مفهوم دامنه می‌توانید مقاله دامنه چیست
را مطالعه کنید.

DNS Server چیست؟

DNS Server سروری است که اطلاعات مربوط به دامنه‌ها و رکوردهای DNS را ذخیره و مدیریت می‌کند. این سرورها وظیفه دارند هنگام دریافت درخواست، اطلاعات مربوط به دامنه موردنظر را پیدا کرده و پاسخ مناسب را ارسال کنند.

به طور کلی چند نوع DNS Server در فرآیند تبدیل دامنه به IP نقش دارند:

• Recursive Resolver
• Root Name Server
• TLD Name Server
• Authoritative DNS Server

DNS چگونه کار می‌کند؟

وقتی شما یک دامنه را در مرورگر وارد می‌کنید، چند مرحله مختلف طی می‌شود تا IP مربوط به آن پیدا شود.

این فرآیند معمولاً در چند میلی‌ثانیه انجام می‌شود، اما پشت آن چندین سرور DNS با یکدیگر همکاری می‌کنند.

مرحله اول: بررسی DNS Cache

اولین مرحله بررسی حافظه کش DNS است. سیستم‌عامل، مرورگر یا سرویس‌دهنده اینترنت ممکن است اطلاعات دامنه را از قبل ذخیره کرده باشد.

اگر اطلاعات در Cache وجود داشته باشد، نیازی به جستجوی دوباره نیست و اتصال سریع‌تر انجام می‌شود.

مرحله دوم: درخواست از Recursive Resolver

اگر اطلاعات در کش وجود نداشته باشد، درخواست به یک DNS Resolver ارسال می‌شود. این سرور معمولاً توسط شرکت ارائه‌دهنده اینترنت یا سرویس‌های DNS عمومی مدیریت می‌شود.

مرحله سوم: بررسی Root DNS Server

Resolver در صورت نیاز از Root Serverها کمک می‌گیرد تا مسیر رسیدن به DNS مربوط به دامنه را پیدا کند.

مرحله چهارم: بررسی TLD Server

در این مرحله سرور مربوط به پسوند دامنه بررسی می‌شود. برای مثال برای دامنه‌ای با پسوند .com، سرورهای مربوط به این پسوند بررسی می‌شوند.

مرحله پنجم: دریافت پاسخ از Authoritative DNS

در نهایت درخواست به DNS معتبر دامنه می‌رسد؛ جایی که رکوردهای اصلی دامنه مانند IP سرور، Mail Server و سایر تنظیمات ذخیره شده‌اند.

انواع DNS Server چیست؟

در فرآیند پیدا کردن IP یک دامنه، چند نوع DNS Server با نقش‌های متفاوت فعالیت می‌کنند. هر کدام از این سرورها بخشی از مسیر تبدیل نام دامنه به IP را برعهده دارند.

۱. Recursive DNS Resolver

Recursive Resolver اولین سروری است که درخواست DNS کاربر را دریافت می‌کند. این سرور معمولاً توسط شرکت ارائه‌دهنده اینترنت یا سرویس‌های DNS عمومی مدیریت می‌شود.

وظیفه Resolver این است که پاسخ نهایی را برای کاربر پیدا کند و در صورت امکان آن را در Cache ذخیره کند تا درخواست‌های بعدی سریع‌تر پاسخ داده شوند.

۲. Root DNS Server

Root Serverها در بالاترین سطح ساختار DNS قرار دارند. این سرورها اطلاعات مستقیم IP سایت‌ها را نگهداری نمی‌کنند؛ بلکه مسیر رسیدن به سرورهای مربوط به پسوندهای دامنه را مشخص می‌کنند.

۳. TLD DNS Server

TLD Server مسئول مدیریت پسوندهای دامنه مانند:

• .com
• .org
• .ir
• .net

است. این سرورها مشخص می‌کنند اطلاعات دامنه موردنظر در کدام DNS معتبر نگهداری می‌شود.

۴. Authoritative DNS Server

Authoritative DNS Server منبع اصلی اطلاعات DNS یک دامنه است. رکوردهایی مانند IP سایت، Mail Server و تنظیمات دیگر دامنه در این سرور نگهداری می‌شوند.

رکورد DNS چیست؟

رکوردهای DNS اطلاعاتی هستند که به DNS Server می‌گویند یک دامنه چگونه باید مدیریت شود. هر رکورد یک نوع خاص دارد و برای هدف مشخصی استفاده می‌شود.

برای مثال، یک رکورد DNS می‌تواند مشخص کند:

• دامنه به کدام IP متصل شود.
• ایمیل‌های دامنه روی کدام Mail Server قرار دارند.
• یک زیر دامنه به چه سرویس دیگری متصل شود.
• مالکیت دامنه چگونه تأیید شود.

مهم‌ترین انواع رکورد DNS

رکورد A چیست؟

رکورد A یکی از رایج‌ترین رکوردهای DNS است و یک نام دامنه را به آدرس IPv4 متصل می‌کند.

مثال:

example.com → 192.0.2.10

رکورد AAAA چیست؟

رکورد AAAA مشابه رکورد A است؛ با این تفاوت که برای اتصال دامنه به آدرس IPv6 استفاده می‌شود.

رکورد CNAME چیست؟

رکورد CNAME یک دامنه یا زیر دامنه را به دامنه دیگری متصل می‌کند.

برای مثال:

www.example.com → example.com

این رکورد بیشتر برای اتصال سرویس‌های مختلف یا CDNها استفاده می‌شود.

رکورد MX چیست؟

رکورد MX مشخص می‌کند ایمیل‌های یک دامنه باید به کدام Mail Server ارسال شوند.

برای مثال زمانی که یک ایمیل به آدرس:

info@example.com

ارسال می‌شود، رکورد MX مشخص می‌کند این ایمیل باید به کدام سرور تحویل داده شود.

رکورد TXT چیست؟

رکورد TXT برای ذخیره اطلاعات متنی در DNS استفاده می‌شود. این رکورد کاربردهای مختلفی دارد، از جمله:

• تأیید مالکیت دامنه
• تنظیم SPF ایمیل
• تنظیم DKIM
• تنظیم سیاست‌های امنیتی

رکورد NS چیست؟

رکورد NS مشخص می‌کند DNS اصلی یک دامنه توسط کدام Name Server مدیریت می‌شود.

به عبارت دیگر، NS تعیین می‌کند اطلاعات DNS دامنه در کدام سرورها قرار دارد.

رکورد TTL چیست؟

TTL یا Time To Live مدت زمانی است که یک رکورد DNS در Cache ذخیره می‌شود.

برای مثال اگر TTL یک رکورد روی 3600 تنظیم شده باشد، Resolverها ممکن است اطلاعات آن رکورد را تا یک ساعت ذخیره کنند.

تفاوت DNS و Nameserver چیست؟

یکی از سوالات رایج کاربران این است که DNS و Nameserver چه تفاوتی با یکدیگر دارند. این دو مفهوم مرتبط هستند اما یکی نیستند.

برای مثال زمانی که شما DNS دامنه را تغییر می‌دهید، معمولاً منظور تغییر Nameserverهایی است که اطلاعات DNS دامنه را مدیریت می‌کنند.

اگر قصد دارید دامنه خود را به یک سرویس میزبانی متصل کنید، ابتدا باید Nameserverهای مناسب را تنظیم کنید. برای آشنایی بیشتر با ساختار میزبانی وب می‌توانید مقاله هاست چیست را مطالعه کنید.

نیم‌سرور یا Nameserver چیست؟

نیم‌سرور یا Nameserver سروری است که وظیفه نگهداری اطلاعات DNS یک دامنه را برعهده دارد.

وقتی شما یک دامنه خریداری می‌کنید، برای اینکه این دامنه به هاست یا سرویس موردنظر متصل شود باید Nameserverهای مناسب روی آن تنظیم شوند.

برای مثال شرکت‌های هاستینگ معمولاً دو یا چند نیم‌سرور ارائه می‌کنند:

ns1.example.com
ns2.example.com

با تنظیم این نیم‌سرورها، مدیریت رکوردهای DNS دامنه به سرورهای مشخص‌شده منتقل می‌شود.

چگونه DNS دامنه را تنظیم کنیم؟

برای اینکه یک دامنه به سایت یا سرویس موردنظر متصل شود، باید تنظیمات DNS آن انجام شود. این تنظیمات معمولاً از طریق پنل ثبت دامنه یا پنل مدیریت DNS انجام می‌شود.

به طور کلی دو روش اصلی برای اتصال دامنه وجود دارد:

• تغییر Nameserverهای دامنه
• تنظیم دستی رکوردهای DNS

روش اول: تغییر نیم‌سرور دامنه (Nameserver)

رایج‌ترین روش برای اتصال دامنه به هاست، تغییر Nameserverهای دامنه است. در این روش شما نیم‌سرورهایی که شرکت هاستینگ ارائه کرده است را روی دامنه قرار می‌دهید.

برای مثال:

ns1.example.com
ns2.example.com

بعد از این تغییر، مدیریت رکوردهای DNS دامنه توسط DNS Serverهای جدید انجام خواهد شد.

روش دوم: تنظیم رکوردهای DNS به صورت دستی

در برخی شرایط نیاز نیست نیم‌سرورها را تغییر دهید و فقط باید رکوردهای خاصی را ویرایش کنید.

برای مثال:

• اتصال زیر دامنه به یک سرور جدید با رکورد A
• اتصال ایمیل با رکورد MX
• اتصال سرویس خارجی با رکورد CNAME
• تأیید مالکیت سرویس‌ها با TXT

چگونه DNS دامنه را در ایران‌سرور تغییر دهیم؟

اگر دامنه خود را از ایران‌سرور خریداری کرده‌اید، می‌توانید از طریق پنل کاربری نیم‌سرورهای دامنه را تغییر دهید.

مراحل کلی تغییر DNS:

1. ورود به پنل مدیریت دامنه
2. انتخاب دامنه موردنظر
3. ورود به بخش مدیریت Nameserver
4. وارد کردن نیم‌سرورهای جدید
5. ذخیره تغییرات

اگر هنوز دامنه موردنظر خود را ثبت نکرده‌اید، می‌توانید از صفحه خرید دامنه استفاده کنید.

تغییر DNS چقدر زمان می‌برد؟

بعد از تغییر DNS، این تغییرات باید در سرورهای مختلف اینترنت منتشر شوند. این فرآیند با نام DNS Propagation شناخته می‌شود.

زمان انتشار DNS به عوامل مختلفی بستگی دارد:

• مقدار TTL رکوردهای قبلی
• کش DNS سرویس‌دهنده اینترنت
• کش مرورگر و سیستم‌عامل
• نوع تغییر انجام‌شده

در بسیاری از موارد تغییرات DNS طی چند ساعت قابل مشاهده هستند، اما در برخی شرایط ممکن است انتشار کامل آن‌ها تا ۲۴ الی ۴۸ ساعت زمان ببرد.

DNS Cache چیست؟

DNS Cache اطلاعات DNS را برای مدت مشخصی ذخیره می‌کند تا هر بار برای پیدا کردن IP یک دامنه، درخواست جدیدی به DNS Server ارسال نشود.

وجود Cache باعث افزایش سرعت دسترسی به سایت‌ها می‌شود؛ اما گاهی باعث می‌شود بعد از تغییر DNS، کاربران همچنان نسخه قبلی سایت را مشاهده کنند.

انواع DNS Cache

• Cache مرورگر
• Cache سیستم‌عامل
• Cache مودم یا روتر
• Cache DNS Resolver

چگونه DNS Cache را پاک کنیم؟

اگر بعد از تغییر DNS سایت برای شما باز نمی‌شود، می‌توانید Cache DNS را پاک کنید.

در ویندوز:

ipconfig /flushdns

را در Command Prompt اجرا کنید.

همچنین می‌توانید مرورگر را ببندید، اتصال اینترنت را مجدداً برقرار کنید یا از یک DNS Resolver دیگر برای بررسی استفاده کنید.

DNSSEC چیست؟

DNSSEC مخفف Domain Name System Security Extensions است و برای افزایش امنیت سیستم DNS طراحی شده است.

مشکل اصلی DNS سنتی این است که پاسخ‌های DNS به صورت پیش‌فرض اعتبارسنجی رمزنگاری‌شده ندارند. DNSSEC با استفاده از امضای دیجیتال کمک می‌کند کاربران مطمئن شوند پاسخ دریافت‌شده از منبع معتبر آمده است.

مزایای DNSSEC

• جلوگیری از حملات DNS Spoofing
• افزایش اعتماد به پاسخ‌های DNS
• کاهش ریسک تغییر مسیر جعلی کاربران

البته DNSSEC جایگزین HTTPS نیست. HTTPS ارتباط بین کاربر و سایت را رمزگذاری می‌کند، در حالی که DNSSEC صحت پاسخ‌های DNS را بررسی می‌کند.

خطاهای رایج DNS و روش رفع آن‌ها

خطای DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN

این خطا معمولاً زمانی نمایش داده می‌شود که مرورگر نتواند رکورد DNS دامنه را پیدا کند.

دلایل احتمالی:

• دامنه ثبت نشده باشد.
• DNS دامنه اشتباه تنظیم شده باشد.
• رکوردهای DNS حذف شده باشند.
• کش DNS قدیمی باشد.

برای بررسی کامل این خطا می‌توانید مقاله رفع خطای DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN را مطالعه کنید.

خطای DNS Server Not Responding

این خطا معمولاً زمانی رخ می‌دهد که سیستم نمی‌تواند از DNS Resolver پاسخ دریافت کند.

راهکارهای معمول:

• بررسی اتصال اینترنت
• تغییر DNS Resolver
• پاک کردن DNS Cache
• بررسی تنظیمات شبکه

دامنه به هاست متصل نمی‌شود

اگر دامنه به هاست متصل نمی‌شود، موارد زیر را بررسی کنید:

• درست بودن Nameserverها
• فعال بودن دامنه
• وجود رکورد A صحیح
• انتشار کامل تغییرات DNS

DNS عمومی چیست و چه تفاوتی با DNS هاستینگ دارد؟

DNSها را می‌توان براساس نوع ارائه‌دهنده و کاربرد به دسته‌های مختلف تقسیم کرد. دو مورد رایج، DNS عمومی و DNS ارائه‌شده توسط شرکت هاستینگ هستند.

برای بیشتر سایت‌های معمولی، استفاده از DNS شرکت هاستینگ کافی است؛ اما سایت‌های بزرگ‌تر ممکن است از سرویس‌های DNS حرفه‌ای برای افزایش پایداری و مدیریت بهتر رکوردها استفاده کنند.

DNS اختصاصی چیست؟

DNS اختصاصی یا Private Nameserver به شما اجازه می‌دهد نیم‌سرورهایی با نام برند خود ایجاد کنید.

برای مثال به جای استفاده از:

ns1.provider.com
ns2.provider.com

می‌توانید از نیم‌سرورهایی مانند:

ns1.yourdomain.com
ns2.yourdomain.com

استفاده کنید.

این قابلیت بیشتر برای شرکت‌های هاستینگ، نمایندگان فروش هاست و کسب‌وکارهایی که سرویس میزبانی ارائه می‌کنند کاربرد دارد.

رابطه DNS با هاست چیست؟

DNS یکی از مهم‌ترین بخش‌های اتصال دامنه به هاست است. زمانی که شما یک هاست خریداری می‌کنید، باید دامنه خود را به سرور مربوطه متصل کنید تا کاربران بتوانند سایت را مشاهده کنند.

این اتصال معمولاً از طریق یکی از روش‌های زیر انجام می‌شود:

• تغییر Nameserver دامنه
• ایجاد رکورد A برای IP سرور
• تنظیم رکوردهای CNAME یا MX

برای آشنایی بیشتر با انتخاب سرویس میزبانی مناسب، می‌توانید راهنمای انتخاب بهترین هاست را مطالعه کنید.

آیا تغییر DNS روی سئو سایت تأثیر دارد؟

خود DNS به صورت مستقیم یکی از عوامل اصلی رتبه‌بندی گوگل نیست؛ اما عملکرد صحیح DNS می‌تواند روی تجربه کاربر و دسترسی سایت اثر بگذارد.

مشکلات DNS ممکن است باعث شوند:

• سایت برای کاربران باز نشود.
• خزنده‌های موتور جستجو نتوانند سایت را بررسی کنند.
• زمان پاسخ اولیه افزایش پیدا کند.
• تجربه کاربری کاهش پیدا کند.

بنابراین استفاده از DNS پایدار و تنظیم صحیح رکوردها یکی از بخش‌های مهم نگهداری فنی سایت محسوب می‌شود.

بهترین DNS برای سایت چیست؟

بهترین DNS برای همه سایت‌ها یکسان نیست و به نیازهای پروژه بستگی دارد.

هنگام انتخاب DNS بهتر است به موارد زیر توجه کنید:

• پایداری سرویس DNS
• سرعت پاسخ‌دهی
• امکانات امنیتی
• امکان مدیریت ساده رکوردها
• پشتیبانی از DNSSEC

برای سایت‌های کوچک و متوسط، DNS ارائه‌شده توسط شرکت هاستینگ معمولاً کافی است. سایت‌های پرترافیک ممکن است به سرویس‌های DNS تخصصی نیاز داشته باشند.

جمع‌بندی؛ DNS چیست و چرا اهمیت دارد؟

DNS یا Domain Name System یکی از بخش‌های حیاتی اینترنت است که وظیفه تبدیل نام دامنه به اطلاعات قابل استفاده توسط سیستم‌ها را برعهده دارد.

بدون DNS، کاربران مجبور بودند برای دسترسی به سایت‌ها IPهای پیچیده را حفظ کنند؛ اما DNS این فرآیند را ساده کرده و امکان استفاده از نام‌های قابل فهم مانند دامنه‌ها را فراهم کرده است.

در این مقاله یاد گرفتیم:

• DNS چیست و چگونه کار می‌کند.
• تفاوت DNS و Nameserver چیست.
• رکوردهای مهم DNS مانند A، CNAME، MX و TXT چه کاربردی دارند.
• چگونه DNS دامنه را تنظیم کنیم.
• DNS Cache و DNSSEC چه نقشی دارند.

تنظیم صحیح DNS یکی از اولین قدم‌ها برای راه‌اندازی یک سایت پایدار است. اگر قصد دارید دامنه و هاست خود را به‌صورت اصولی راه‌اندازی کنید، انتخاب سرویس مناسب و تنظیم درست DNS اهمیت زیادی دارد.

سوالات متداول درباره DNS

DNS چیست؟

DNS مخفف Domain Name System است و سیستمی است که نام دامنه را به آدرس IP سرور متصل می‌کند تا کاربران بتوانند به سایت‌ها دسترسی داشته باشند.

تفاوت DNS و نیم‌سرور چیست؟

DNS یک سیستم برای مدیریت اطلاعات دامنه است، اما نیم‌سرور یا Nameserver سروری است که اطلاعات DNS یک دامنه روی آن ذخیره و مدیریت می‌شود.

تغییر DNS چقدر زمان می‌برد؟

انتشار تغییرات DNS معمولاً چند ساعت زمان می‌برد، اما در برخی شرایط ممکن است تکمیل آن تا ۲۴ یا ۴۸ ساعت طول بکشد.

رکورد A در DNS چیست؟

رکورد A دامنه را به یک آدرس IPv4 متصل می‌کند و یکی از مهم‌ترین رکوردهای DNS برای اتصال سایت به سرور است.

رکورد MX چه کاربردی دارد؟

رکورد MX مشخص می‌کند ایمیل‌های یک دامنه باید به کدام Mail Server ارسال شوند.

DNS Cache چیست؟

DNS Cache اطلاعات DNS را برای مدت مشخصی ذخیره می‌کند تا درخواست‌های بعدی سریع‌تر پاسخ داده شوند.

آیا DNS روی سرعت سایت تأثیر دارد؟

DNS می‌تواند روی زمان شروع اتصال کاربر به سایت تأثیر داشته باشد، اما سرعت کلی سایت به عوامل دیگری مانند هاست، کدنویسی، تصاویر و زیرساخت سرور نیز وابسته است.

DNSSEC چیست؟

DNSSEC یک فناوری امنیتی برای اعتبارسنجی پاسخ‌های DNS است که به کاهش خطر جعل پاسخ‌های DNS کمک می‌کند.

منابع رسمی

• 
  Cloudflare Learning Center – DNS
  
• 
  ICANN – Domain Name System
  
• 
  RFC 1035 – Domain Names Implementation and Specification