تلنت چیست و چگونه کار می کند؟

 Telnet مخفف کلمه Teletype Network Protocol است که، یک ابزار ضروری برای اتصال کامپیوترها و دستگاه‌ها از راه دور محسوب می‌شود. با وجود اینکه یک پروتکل قدیمی است، اما هنوز نقش مهمی در راه‌حل‌های دسترسی از راه دور را ایفا می‌کند. البته Telnet در مقایسه با SSH امنیت کمتری دارد، به همین دلیل بهتر است از این پروتکل برای کارهایی که از اطلاعات امنیتی حساس برخوردار نیستند، استفاده کرد.

در این مقاله قصد داریم شما را به صورت کامل با پروتکل Telnet، ویژگی‌ها و مزایا و معایب آن آشنا کنیم. سپس، به بررسی مقایسه دو پروتکل محبوب Telnet و SSH می‌پردازیم تا با تفاوت آنها بیشتر آشنا شوید.

Telnet چیست ؟

نکته: تلنت را با زبان‌های برنامه‌نویسی قاطی نکنید که هیچ‌ ربطی به هم ندارند!

به‌زبان ساده، با استفاده از این پروتکل می‌توان یک دستگاه را از راه دور کنترل کرد! این کار از طریق خط فرمان یا CMD انجام می‌شود. همان صفحه سیاهی که در بیشتر سیستم‌عامل‌ها وجود دارد و تصویر آن را در این زیر می‌بینید:

در این فرایند، کامپیوتری که می‌خواهد به دستگاه دیگر متصل شود، اصطلاحاً کلاینت نام می‌گیرد. معمولاً دستگاهی که قرار است اتصال به آن انجام شود یک سرور است، ولی نه همیشه! دستگاه مقصد هم اصطلاحاً هاست یا میزبان نامیده می‌شود.

یکی از ویژگی‌های کلیدی Telnet مستقل بودن آن از پلتفرم است، به این معنا که می‌توان از این پروتکل برای اتصال به انواع سیستم‌عامل‌ها و رایانه‌های مختلف استفاده کرد. به همین دلیل یک ابزار ارزشمند برای مدیران سیستم و توسعه دهندگانی است که نیاز به مدیریت سیستم‌های راه دور از مکان‌های مختلف دارند.

اینکه اتصال چگونه برقرار می‌شود و چه فایده‌ای دارد، موضوعاتی هستند که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم؛ اما قبل از آن خوب است بدانید که

مروری خلاصه بر تاریخچه تلنت

قبل از پیدایش اینترنت، کامپیوترها وجود داشتند، اما با امکاناتی کمتر از آنچه امروزه مشاهده می‌شود. این کامپیوترها بزرگ و با سروصدای زیادی همره بودند، به همین دلیل برای نصب و نگهداری به فضای زیادی نیاز داشتند، همچنین از قدرت پردازش و حافظه محدودی برخوردار بودند. کامپیوترها هرچند که به نظر عجیب و غریب می‌رسیدند، اما نتوانستند با یک لپ‌تاپ ساده امروزی رقابت کنند. با این حال، حتی در آن زمان نیاز به ارتباط بین دستگاه‌های مختلف وجود داشت.

تِلنِت چاره‌ای بود که در دهه ۶۰ میلادی معرفی شد. با استفاده از این پروتکل کاربران در آن زمان می‌توانستند بدون نیاز به حضور فیزیکی پای یک کامپیوتر، اطلاعات مورد نیاز خود را از آن دریافت کنند. تازه

سپس با معرفی اینترنت، همچنان نخستین راه برای دسترسی مجازی به یک کامپیوتر دیگر، تلنت بود که حالا نسبت به قبل پیشرفته‌تر هم شده بود. این پروتکل آخرین بار در اوایل دهه ۸۰ به‌روزرسانی شد و بعد از آن کم‌کم جای خود را به روش‌های دیگر ارتباط برقرار کردن داد. البته هنوز هم بعد از گذشت این همه سال، Telnet کاملاً بی‌استفاده نشده است!

Telnet چگونه کار می‌کند؟

انجام فرایند تلنت با اولیه‌ترین امکانات هم ممکن است. فقط باید یک کامپیوتر (توانایی آن اصلاً مهم نیست)، محیطی برای نوشتن خط فرمان (مثل Command Prompt) – که به آن ترمینال مجازی یا Hyper Terminal هم می‌گویند – و یک کیبورد برای نوشتن دستورات داشته باشید. مگر دنیای کامپیوترها ۵۰ سال پیش چقدر پیشرفت کرده بود؟!!

. یادتان باشد که تلنت ارتباط دوطرفه و متن‌محور ایجاد می‌کند؛ پس خبری از تصاویر گرافیکی نخواهد بود.

دستوری که باید به‌عنوان خط فرمان وارد کنید تا تِلِنت انجام شود، عبارت زیر است:

telnet hostname port

بخش اول که تکلیفش مشخص است، عبارت telnet را تایپ می‌کند تا ماهیت دستور – همان تلنت کردن – را مشخص کنید. در بخش دوم باید نام دستگاه هاست یا آی‌پی آن را بنویسید. در قسمت آخر هم باید شماره پورتی که می‌خواهید از طریق آن ارتباط برقرا شود را وارد کنید. معمولاً از پورت شماره ۲۳ برای اینکار استفاده می‌شود.

حالا وقت آن است که چگونگی استفاده از تلنت را به شما آموزش دهیم.

پیشنهاد خواندن:  FTP چیست ؟ همه چیز درباره این پروتکل ۵۰ ساله

آموزش نصب Telnet

روی هر کامپیوتری با سیستم‌عامل‌های Unix ،Linux ،Mac و Windows، امکان استفاده از این قابلیت به صورت پیش‌فرض وجود دارد.

از آنجایی که بیشتر سیستم‌عامل‌های دستگاه‌های شخصی ویندوز هستند، در این مقاله آموزش راه‌اندازی این پروتکل روی Windows را خواهیم داشت:

خیلی ساده است!

فقط باید در محیط خط فرمان یا همان Command Prompt عبارت Telnet Host را بنویسید (منظور از Host نام دستگاه مقصدی است که شما به‌عنوان کلاینت قصد وصل شدن به آن را دارید). برای پیدا کردن Command Prompt فقط باید این عبارت را در قسمت سرچ ویندوزتان جست‌وجو کنید.

جالب است بدانید که از نسخه Vista به بعد، Telnet به‌صورت پیش‌فرض برای ویندوز غیرفعال بوده و برای استفاده ابتدا باید آن را فعال کنید.

آموزش فعال‌ سازی Telnet در ویندوز

برای اجرای Telnet در ویندوز به قسمت Start Menu رفته و با کلیک روی Control Panel ، وارد قسمت Programs and Features شوید.

سپس گزینه Turn Windows features on or off را انتخاب کنید. درست مثل تصویر زیر:

در نهایت یک پنجره ظاهر خواهد شد که در آن عبارت Client Telnet را به‌همراه باکسی کنار آن می‌بینید. تیک آن باکس را بزنید و روی گزینه OK کلیک کنید. تبریک! راه‌اندازی با موفقیت انجام شد.

برای خروج از فرایند تلنت، باید مجدداً CMD (Command Prompt) را روی کامپیوترتان اجرا کنید. دستور خروج در سیستم‌عامل‌های مختلف با یک‌دیگر متفاوت است. دستوراتی مانند close، quit و logoff. مثلاً در ویندوز برای قطع ارتباط باید از دستور logoff استفاده کنید.

دستور دیگری هم وجود دارد که فقط باید در شرایط ضروری از آن استفاده کنید.

دستور abort تلنت را روی سیستم شما می‌بندد، اما گاهی اوقات این فرایند در سرویس میزبان ادامه پیدا می‌کند. به همین خاطر است که می‌گوییم باید از این دستور در شرایط ضروری استفاده کنید. هنگامی که هیچ‌کدام از دیگر دستورات عمل نمی‌کنند.

بد نیست با دستورات رایج و پراستفاده در این پروتکل هم آشنا شوید.

دستورات رایج در پروتکل Telnet

پروتکل تلنت شامل دستورات مختلفی می‌شود که هریک از آنها برای انجام عملکرد خاصی استفاده می‌شودند. جدول زیر برخی از مهم‌ترین دستورات telnet نمایش می‌دهد:

دستور	عملکرد
?	نمایش منوی Help یا کمک
close	پایان فرایند telnet کردن
display argument	نمایش پارامترهای مختلف کانکشن مثل پورت، نوع ترمینال مورداستفاده و …
environ argument	تعریف متغیرها برای محیط سیستم‌عامل مورداستفاده (ویندوز، لینوکس، یونیکس و…)
logout	پایان فرایند telnet کردن (درصورتی که هاست از این دستور پشتیبانی کند)
mode type	مشخص کردن نوع انتقال (فایل متنی، فایل باینری یا همان ۰ و ۱)
open hostname	یک اتصال دیگر با هاست (بالاتر از اتصال قبلی) ایجاد می‌کند
quit	پایان فرایند تلنت کردن و بستن تمام کانکشن‌های فعال
send argument	کاراکترهای معمول و منتخب تلنت را به هاست می‌فرستد
set argument	پارامترهای اتصال را تغییر می‌دهد
unset	پارامترهایی که قبلاً تعریف شده‌اند را بازمی‌گرداند

همان‌طور که گفتیم، موارد جدول بالا جزو پراستفاده‌ترین دستورات تلنت هستند. برای تلنت کردن می‌توانید هم از ویندوز و هم از دیگر سیستم‌عامل‌ها مانند لینوکس و یونیکس و حتی مَک هم استفاده کنید.

کاربرد پروتکل Telnet چیست ؟

همان‌طور که گفتیم،

کلاینت می‌تواند فایل‌ها را ادیت و برنامه‌های گوناگون را در هاست اجرا کند. در کل با تلنت کردن، کنترل مستقیم سیستمی دیگر ممکن می‌شود. بدون اینکه نیاز به حضور فیزیکی پشت آن دستگاه وجود داشته باشد. برخی از رایج ترین کاربردهای پروتکل telnet عبارت‌اند از:

• عیب‌یابی اتصال شبکه: از پروتکل تلنت می‌توان برای تست اتصال به دستگاه یا سرور شبکه استفاده کرد. ایجاد یک اتصال Telnet به دستگاه یا سرور می‌تواند هرگونه خطا را شناسایی و مشکلات شبکه را تشخیص دهد.
• پیکربندی دستگاه‌های شبکه: مدیران شبکه می‌توانند از Telnet برای پیکربندی از راه دور روترها، سوئیچ‌ها و فایروال‌ها استفاده کنند. این امر به آنها اجازه می‌دهد تا دستگاه‌ها را از یک مکان مدیریت و بدون دسترسی فیزیکی به هر دستگاه، تغییراتی در زیرساخت شبکه ایجاد کنند.
• مدیریت از راه دور سرورها: از دیگر کاربردهای این پروتکل می‌توان به مدیریت از راه دور سرورهایی دارای رابط خط فرمان (کامند لاین) اشاره کرد. مدیران سیستم با ایجاد یک session تلنت، می‌توانند از راه دور سرورها را مدیریت و پیکربندی، اسکریپت‌ها را اجرا و وظایف دیگر را انجام دهند. همچنین گاهی اوقات متخصصین شبکه برای راه‌اندازی اولیه سخت‌افزارها هم از آن استفاده می‌کنند.
• پینگ گرفتن از پورت: یکی دیگر از کاربردهای تلنت، پینگ گرفتن از یک پورت به‌منظور بررسی باز یا بسته بودن آن است. پس از وارد کردن دستور مربوطه، اگر پورت باز باشد با یک صفحه خالی مواجه خواهید شد و اگر پورت بسته باشد پیغام خطا نشان داده می‌شود.
• دسترسی به سیستم‌های قدیمی: دسترسی به برخی از سیستم‌ها قدیمی همچنان به پروتکل Telnet وابسته است. با استفاده از این پروتکل می‌توانید به این سیستم‌ها متصل، برنامه‌ها را اجرا، داده‌ها را پردازش و منابع را مدیریت کنید.
• تست و اشکال زدایی برنامه‌ها: با ایجاد یک اتصال تلنت می‌توان بررسی کرد که آیا یک برنامه به درستی کار می‌کند و مشکلات را عیب‌یابی کرد.

در ایام گذشته یکی از کاربردهای این پروتکل، انتقال اطلاعات برای اجرای بازی‌های ساده و همچنین مسائل مربوط به پیش‌بینی آب‌و‌هوا بود. هنوز هم برخی برای این دو کار از تلنت استفاده می‌کنند! البته بیشتر آن‌ها این کار را به خاطر سرگرمی و یادآوری دوران گذشته انجام می‌دهند؛ اما خوب از حق نگذریم، هنوز هم برای این مسائل می‌توان از Telnet کمک گرفت.

با اینکه استفاده از تلنت منسوخ نشده است، اما مقدار این استفاده به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده و برنامه‌های دیگر جای آن را گرفته‌اند.

با مزایا و معایب پروتکل Telnet آشنا شوید

سایت  rfwireless-world.com ، موارد زیر را به عنوان مزایای TELNET برشمرده است:

• می توان از آن برای ارسال و دریافت اطلاعات استفاده کرد.
• به مدیریت عناصر شبکه کمک می کند.
• از احراز هویت کاربر پشتیبانی می کند.
• همه کلاینت ها و سرورهای شبکه راه دور یک ترمینال مجازی شبکه (NVT) را پیاده سازی می کنند.
• امکانات تست اتوماسیون توسط کامپیوترهای راه دور به صورت مشترک استفاده می شود. این امر با محدود کردن هزینه ها باعث صرفه جویی در هزینه می شود.

اما خوب وقتی یک تکنولوژی بعد از این همه سال هنوز کاملاً منسوخ نشده، یعنی مزایایی هم دارد. در جدول زیر هم به معایب و هم به مزایای تلنت اشاره کرده‌ایم:

مزایا	معایب
دست کلاینت در فرایند تلنت برای انجام هرکاری باز است.	انتقال اطلاعات بدون هیچ‌گونه رمزگذاری
امکان اتصال بین پلتفرم‌های مختلف وجود دارد. (ویندوز به لینوکس، مَک به یونیکس و …)	پیدا کردن دسترسی کامل به دستگاه‌ها برای هکرها بسیار راحت است.
دسترسی کامل به منابع موجود در هاست	در حال حاضر تعداد کمی از سرورها از این پروتکل پشتیبانی می‌کنند.

همین معایب بودند که باعث شدند جایگزین‌های Telnet وارد عرصه شوند و در صدر آن‌ها: SSH!

SSH: جایگزین برحق Telnet!

می‌توان گفت SSH خلق شد تا جایگزین Telnet شود. البته پروتکل‌های زیاد دیگری وجود دارند که فرایند تلنت کردن را به‌شکل‌های گوناگون انجام می‌دهند، اما SSH از همه آن‌ها بیشتر شبیه Telnet است. انگار که فرزند خلف او باشد! در مقاله  ( SSH چیست ؟ ) به شناخت درست و دقیقی از پروتکل SSH به دست آوردید.

این عبارت مخفف Secure Shell است و بزرگ‌ترین ضعف تلنت را پوشش می‌دهد. آن هم اینکه

. پس می‌توان ادعا کرد که استفاده از تلنت کاهش پیدا کرده است، چون SSH همان کار را با امنیت بیشتر انجام می‌دهد.

مقایسه Telnet با SSH

از محبوب‌ترین پروتکل‌های دسترسی از راه دور Telnet و SSH هستند. هر دو این پروتکل‌ها راه‌حلی را برای دسترسی از راه دور ارائه می‌دهند، اما از نظر امنیت، عملکرد و سهولت استفاده، تفاوت قابل توجهی دارند. از جمله مهم‌ترین تفاوت‌های پروتکل Telnet و SSH می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

امنیت

از مهم‌ترین تفاوت‌های بین پروتکل‌های Telnet و SSH می‌توان به امنیت آنها اشاره کرد. امنیت SSH در مقایسه با پروتکل تلنت بیشتر است، زیرا پروتکل SSH انتقال داده ها را رمزگذاری می‌کند. در حالی که Telnet داده‌ها را به صورت متن انتقال می‌دهد، به این معنا که هر کسی که به شبکه دسترسی داشته باشد می‌تواند به داده‌های مهم از جمله رمزهای عبور و داده‌های حساس دسترسی پیدا کند.

عملکرد

یکی دیگر از تفاوت‌های مهم بین Telnet و SSH مربوط به عملکرد است. همان‌طور که اشاره شد، هر دو پروتکل به شما امکان دسترسی از راه دور به یک رابط خط فرمان را می‌دهند، اما SSH علاوه بر این، قابلیت‌هایی مانند انتقال فایل، مدیریت فرآیند از راه دور و ارسال پورت را نیز ارائه می‌دهد، در حالی که Telnet از نظر عملکرد محدودتر است و بیشتر برای دسترسی از راه دور اولیه استفاده می‌شود.

راحتی در استفاده

به طور کلی استفاده از Telnet نسبت به SSH ساده‌تر است، اما از امنیت بالایی برخوردار نیست. چون این پروتکل از قابلیت رمزگذاری و احراز هویت پشتیبانی نمی‌کند. در حالی که SSH پیچیده‌تر است، اما امنیت بیشتر و ویژگی‌های پیشرفته‌تری را ارائه می‌دهد. به همین دلیل پروتکل SSH بهترین انتخاب برای محیط‌های سازمانی و برنامه‌های کاربردی محسوب می‌شود.

تصویری از یک اتصال Telnet در حال اجرا

بیایید یک مرور کوتاه بر تعریف تلنت داشته باشیم. ارتباطی متن‌محور و دوطرفه که از طریق کدهای دستوری در محیط CMD انجام می‌شوند. به عکس زیر توجه کنید:

همان‌طور که می‌بینید،

این تصویر نشان می‌دهد که بین یک کلاینت و یک میزبان (Host) ارتباطی دوطرفه برقرار شده است. تمام پارامترهای مربوط به این اتصال در عکس بالا قابل مشاهده است.

حرف پایانی

تلنت یک پروتکل ارتباطی دوطرفه متن‌محور است که قدمت بسیار زیادی در دنیای شبکه و اینترنت دارد؛ گرچه حالا پروتکل‌های زیادی وجود دارند که ایرادات Telnet را برطرف کرده‌اند، اما هنوز هم از تلنت در برخی مصارف استفاده می‌شود.

در متن گفتیم که پروتکل SSH شایسته‌ترین جایگزین Telnet محسوب می‌شود. مقاله  “SSH چیست؟ ” را بخوانید تا بیشتر با این پروتکل آشنا شوید. همچنین اصلی‌ترین منبع ما برای تهیه این مقاله سایت Lifewire بود.

شما چه تجربه‌ای از Telnet و دیگر پروتکل‌ها دارید؟ خیلی خوب می‌شود اگر آن‌ها را با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.