امنیت فضای ابری چیست؟
امنیت فضای ابری یا «امنیت رایانش ابری»، به سیاستها، رویهها، کنترلها و فناوریهایی اشاره دارد که برای محافظت از موارد زیر پیادهسازی میشوند:
- اطلاعات حساس مثل دادههای مشتریان و مالکیت معنوی آثار در فضای وب
- وباپلیکیشنهای قابل اجرا روی محیط Cloud
- سختافزارها، نرمافزارها و اجزای زیربنایی شبکههای پشتیبانیکننده از سرویسهای ابری
- دسترسی غیرمجاز، نقض و نشت دادهها، تهدیدات داخل شبکه و سرقت حساب کاربران
افزایش امنیت فضای ابری نیازمند درک عمیقی از ساختار و کاربردهای رایانش ابری است. برای آشنایی با این مفهوم و نحوه استفاده از آن در امنیت، پیشنهاد میکنیم مقاله رایانش ابری چیست را مطالعه کنید.
چرا ممکن است امنیت در فضای ابری بهخطر بیفتد؟
دلایل اصلی تهدید امنیت فضای ابری و از دست دادن اثربخشی آن، شامل موارد زیر میشوند:
- خطاهای انسانی و پیکربندیهای نادرست هنگام راهاندازی سرویسها یا ایجاد تغییرات در آنها
- افشای تصادفی یا ناخواسته دادههای حساس، بهدلیل بهاشتراکگذاری اطلاعات ورود به سرور یا اعطای مجوزهای دسترسی به افراد ناآشنا
- عدم اجرای مجوزهای دسترسی به کاربران سیستم یا استفاده از روشهای احراز هویت ضعیف
- نصب رابطهای نرمافزاری و APIهای مخرب توسط کاربران ناشناس، با هدف ایجاد مسیری برای نفوذ مهاجمان
- آسیبپذیریهای سیستم و زیرساختهای ابر، سیستمعاملها یا اپلیکیشنهای آن
- حضور کارمندان ناراضی، حذف دادهها بهشکل تصادفی، اتصالات ناایمن وایفای و سرقت دادهها توسط این افراد یا ایجاد خرابکاری روی سیستمها
- بروز خطرات جدی و نقض دادههای کاربران، بهدلیل دسترسی سرویسهای شخص ثالث به محیط ابر
۶ دلیل اهمیت امنیت فضای ابری
به ۶ دلیل زیر، امنیت Cloud اهمیت زیادی دارد؛ بهخصوص برای کسبوکارها.
۱. ایجاد و حفظ اعتماد مشتریان
چه صاحب یک فروشگاه اینترنتی باشید و چه یک توسعهدهنده اپلیکیشنهای موبایل، در هر صورت مشتریانی دارید که دادههای آنها روی سرویسهای ابری ذخیره شدهاند. اگر این دادهها از روی سرور مجازی یا هاست ووکامرس شما پاک شوند، واضح است که اعتماد مشتریان – سنگبنای کسبوکارتان – از دست میرود.
این نقض دادهها منجر به کاهش ارزش کسبوکار شما پیش مشتریان و آسیبهای بلندمدت به اعتبار برندتان میشود که نتیجه آن، کاهش قدرت در برابر رقبا خواهد بود.
۲. محافظت از دادههای حساس
هاست هر سایتی مملو از متن، تصویر، ویدیو و صوت است. اگر حریمی برای استفاده از این دادهها و یک شبکه توزیع محتوا (CDN) نباشد، بهراحتی مورد سواستفاده قرار میگیرند؛ چون فضای وب برای عموم افراد در دسترس است و نبود لایههای امنیتی قوی، میتواند اطلاعات ما را افشا کند.
برای اجرای راهکارهای امنیتی در فضای ابری، شما نیاز به هاستی با ویژگیهای خاص خواهید داشت. با خرید هاست مناسب، از دادههای خود در برابر تهدیدات محافظت کنید.
برای افزایش امنیت فضای ابری، استفاده از روشهای مختلف مانند CDN یکی از گزینههای محبوب است. اگر با این فناوری آشنا نیستید، مقاله CDN چیست میتواند به شما کمک کند تا بهطور کامل با آن آشنا شوید.
۳. پیشگیری از وقوع حملات سایبری
معمولا حملات سایبری از سمت گروههای مختلف، با نیتهای متفاوت صورت میگیرد. اما هدف همه آنها یکی است: باجگیری روانی یا مالی. هر سایت یا فروشگاه اینترنتی که به پیادهسازی اصول افزایش امنیت فضای ابری توجه نکند، درواقع تلهای برای این گروهها پهن کرده است.
۴. محافظت از اطلاعات در برابر دسترسیهای غیرمجاز
انواع حملات شبکه مثل حمله بروت فورس و حمله DDoS، دسترسیهای غیرمجازی هستند که به اطلاعات ما در فضای وب میشود. رمز عبور حساب کاربریمان، کشهای ذخیرهشده در مرورگر و اطلاعات کارت بانکی، در این حملات لو رفته و حریم خصوصی ما را نقض میکنند.
۵. حفظ سرمایههای کلان
شرکتهای فناوریمحور روزبهروز بزرگتر میشوند. این یعنی نیاز به ذخیره دادهها در فضای ابری، بیشتر از قبل شده است. از طرفی دیگر، کسبوکارهایی که روی این شرکتها سرمایهگذاری میکنند، بهدنبال حفظ و افزایش مالشان هستند. اهمیت دادن به امنیت فضای ابری و اجرای راهکارهای آن روی زیرساختهای Cloud، میتواند این دغدغه را برطرف کند.
۶. کاهش آسیبپذیریهای ذاتی Cloud
تمام محیطهای ابری آسیبپذیریهای منحصربهفردی مثل پیکربندیهای نادرست، APIهای ناامن و مسائل مدیریت هویت را بهدوش میکشند؛ نقاط نفوذی که برای مهاجمان همیشه فعال هستند. از طرفی دیگر، با ظهور هوش مصنوعی این تهدیدات سایبری بیشتر هم شده است؛ چون حالا هکرها میتوانند از طریق ادغام هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، پیچیدهترین الگوریتمهای رمزنگاری را درک کنند.
۱۲ روش افزایش امنیت فضای ابری برای سازمانها
افزایش امنیت فضای ابری برای سازمانها و کسبوکارها، وابسته به چند فاکتور است که در ادامه آنها را با جزئیات کامل بررسی خواهیم کرد.
۱. تعریف مسئولیتهای امنیتی بهشکل واضح
افزایش امنیت فضای ابری یک خیابان دو طرفه است؛ یعنی هم ارائهدهنده خدمات، هم کاربران باید در حفظ آن تلاش کنند. درحالیکه ارائه دهندگان امنیت زیرساخت ابری را تامین و مدیریت میکنند، کاربران مسئول ایمنسازی دادهها، برنامهها و کنترلهای دسترسی در محیط ابری خود هستند؛ درست مثل تصویر زیر:
اقدامات پیشنهادی
- پیادهسازی جدیدترین روشهای رمزگذاری داده
- مدیریت هویت مشتریان
- بررسی سطح دسترسی مشتریان سرورهای مجازی
- پایش مداوم پیکربندی و تنظیمات شبکه
۲. پیروی از اصل حداقل امتیاز
اصل حداقل امتیاز (PoLP) مفهومی در امنیت فناوری اطلاعات است که ایجاب میکند هر کاربر و فرآیندی، حداقل دسترسی لازم برای انجام وظایف خود را داشته باشد.
با رعایت PoLP، آسیبهای احتمالی ناشی از نقضها یا تهدیدات داخلی بهحداقل میرسد. همچنین دسترسی غیرمجاز به دادهها یا تغییرات روی سیستم، بهطور قابل توجهی کاهش مییابد.
یک نمونه از سیاست IAM را میتوان بهصورت زیر تعریف کرد که فقط دسترسی به یک باکت را فراهم میکند. باکت در محیط ابری، یک نگهدارنده اصلی است که دادههای شما را در خود جای میدهد.
{
"Version": "2012-10-17",
"Statement": {
"Sid": "ListObjectsInBucket",
"Effect": "Allow",
"Action": "s3:ListBucket",
"Resource": "arn:aws:s3:::example-s3-bucket"
}
}اقدامات پیشنهادی
- بررسی مرتب نقشها و مجوزهای کاربران هر ماشین مجازی
- بازرسی مداوم هویت ماشینهای مجازی
برای آشنایی با نحوه عملکرد این فناوری، مقاله ماشین مجازی چیست را مطالعه کنید.
۳. اجرای منظم پایش سیستمهای ابری
گاهی با رشد و تغییر محیطهای ابری، ممکن است پیکربندیها و تنظیمات هر سرور از بهترین شیوههای امنیتی فاصله بگیرد. در چنین حالتی، اجرای پایشهای منظم میتواند به شناسایی و اصلاح این شکافها کمک کند.
هر پایش شامل رعایت مداوم استانداردهای امنیتی است تا خطر نقضهای ناشی از پیکربندیهای نادرست کاهش یابد.
اقدامات پیشنهادی
- برنامهریزی و پیروی از آن برای اجرای پایشهای امنیتی بهشکل دورهای
- استفاده از ابزارهای دیجیتال برای نظارت خودکار و مداوم بر پیکربندیها
- رسیدگی سریع و فوری به نتایج هر دوره از پایش و مستندسازی تغییرات جدید
۴. رمزگذاری دادهها با جدیدترین الگوریتمها و روشها
برای افزایش امنیت فضای ابری و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز یا رهگیری دادهها، باید دادهها را رمزگذاری کنید؛ چه در زمان ذخیره و چه در زمان انتقال.
با اینکار، دادهها محرمانه باقی میمانند. بنابراین حتی در صورت نقض امنیت فضای ابر، دادهها بدون کلید رمزگشایی خواهند بود و امکان خواندن آنها ممکن نیست.
اقدامات پیشنهادی
- رمزگذاری دادهها در حالت Rest با استفاده از استانداردهای رمزگذاری قوی
- رمزگذاری دادههای در حال انتقال با استفاده از پروتکلهایی مانند TLS
- تغییر دورهای کلیدهای رمزگذاری
- ذخیره کردن همه کلیدها در یک فایل ایمن و خارج از محیط ابری فعلی
۵. پشتیبانگیری منظم از دادهها
بکاپ گیری از سرور مجازی لینوکس و ویندوز بهشکل منظم و زمانبندیشده، تضمین میکند که در صورت از دست رفتن دادهها – چه بهدلیل حذف تصادفی و چه در اثر حمله سایبری – با حداقل اختلال قابل بازیابی باشند.
با بکاپگیری منظم، سازمانها میتوانند بهسرعت از حوادث تصادفی و از دست رفتن دادهها خود را نجات دهند و زمان از کارافتادگی و عدم دسترسی به ابر را بهحداقل برسانند.
اقدامات پیشنهادی
- برنامهریزی و اجرای منظم آن برای بکاپ گرفتن از تمام دادههای حیاتی
- آزمایش فرآیندهای بازیابی بکاپها بهشکل دورهای
- ذخیره فایلهای بکاپ روی سرورهای مختلف در مکانهای جغرافیایی برای مدیریت افزونگی دادهها
۶. ایمن کردن API
APIها بهعنوان دروازههایی به برنامهها عمل میکنند. بههمیندلیل، یک تله عالی و جذاب برای حملات سایبری هستند. بنابراین برای افزایش امنیت فضای ابری، باید از APIهایی استفاده کنید که مکانیسمهای احراز هویت و مجوزدهی مناسبی دارند.
اقدامات پیشنهادی
- پیادهسازی سازوکارهای قوی احراز هویت و مجوزدهی برای APIها
- بررسی و بهروزرسانی منظم پیکربندیهای امنیتی هر API توسط متخصص نرمافزار
- نظارت بر گزارشهای دسترسی API با هدف شناسایی فعالیتهای مشکوک
- استفاده از ابزارهای امنیتی API OSS
۷. جدی گرفتن مدیریت وصلهها
آسیبپذیریهای نرمافزاری هدف اصلی مهاجمان هستند. بهروزرسانیهای منظم و مدیریت وصلههای نرمافزاری (Software Patch) تضمین میکنند که نقاط ضعف شناختهشده در سیستمعامل سرویس ابری، برطرف شده است. این بهروزرسانیها مسیرهای حمله بالقوه را کمتر میکنند.
اقدامات پیشنهادی
- ایجاد یک روتین برای بهروزرسانی وصلهها توسط کارشناس استقرار سیستم و شبکه
- تست هر وصله امنیتی در یک محیط آزمایشی یا شبیهسازیشده، قبل از نصب و اعمال آنها
۸. تقویت امنیت شبکه
شبکه مانند دیواری عمل میکند که برای جلوگیری از تهدیدات سایبری ساخته شده است. بنابراین هرگونه سوراخ یا نشتی در این دیوار، باعث بروز خطرات جبرانناپذیری میشود. پیدا کردن و مسدود کردن این حفرهها، کاملا به ارائهدهنده خدمات ابری بستگی دارد.
اقدامات پیشنهادی
- پیادهسازی فایروالها برای فیلتر کردن ترافیک مخرب
- استفاده از ابرهای خصوصی مجازی (VPC) برای ایزوله کردن منابع سرور ابری
- بررسی و بهروزرسانی قوانین امنیتی شبکه
- جدا کردن بخشهای شبکه و قرار دادن آنها در گروههای مرتبط
۹. نظارت بر جزئیات فعالیت ابر
ازآنجاییکه محیطهای ابری بهسرعت در حال تکامل هستند، لازم است نظارت بلادرنگ، همیشه برقرار باشد؛ یعنی تشخیص الگوهای ورود غیرمعمول، تلاشهای دسترسی غیرمجاز یا تغییرات در پیکربندیهای حیاتی سرورها، یک فاکتور مهم برای افزایش امنیت فضای ابری است.
اقدامات پیشنهادی
- ایجاد یک لاگ از فعالیتهای سرویسهای ابری
- پیادهسازی راهکارهای نظارتی برای ارسال هشدارهای بلادرنگ از فعالیتهای مشکوک
- استفاده از ابزارهایی با قابلیت دید متمرکز، برای نظارت بر چندین محیط ابری
۱۰. محدود کردن دسترسی عمومی به منابع ابری
قرار دادن سرویسهای ابری مانند مخازن ذخیرهسازی یا پایگاههای داده در اینترنت، خطر دسترسی غیرمجاز و نقض دادهها را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
پیکربندیهای نادرست سرویسهای ابری که امکان دسترسی عموم را فراهم میکنند، از عوامل رایج حوادث امنیتی فضای Cloud هستند.
اقدامات پیشنهادی
- اعطای دسترسی به منابع مهم سرویس، فقط به کاربران یا سیستمهای مجاز
- استفاده از اقدامات امنیتی شبکه مانند گرههای خصوصی، با هدف محدود کردن میزان دسترسی
- اجرای پروتکلهای ارتباطی ایمن و پیشرفته در محیط ابری
- پیکربندی قوانین فایروال برای عبور ترافیک از آدرسهای IP معتبر
- مسدود کردن تمام دسترسیهای عمومی غیرضروری
۱۱. پیادهسازی معماری Zero-trust
رویکرد Zero-trust، یک ذهنیت امنیتی است که میگوید اعتماد در شبکه نباید بهصورت پیشفرض باشد؛ بلکه هر کاربر و دستگاه باید تایید شده و دسترسی معقولی داشته باشد.
در محیطهای ابری، این اصل «هرگز اعتماد نکن، همیشه تایید کن» خطر تهدیدات داخلی و حملات بیرونی را به حداقل میرساند. این ذهنیت، یک استراتژی کلیدی برای محافظت از سیستمهای مدرن و توزیعشده است.
اقدامات پیشنهادی
- تأیید هویت با روشهای مطمئن، از طریق احراز هویت چند عاملی (MFA) و نظارت مداوم بر رفتار کاربران سیستم
- کنترل دسترسیها و اعطای حداقل امتیازها
- دسترسی هر کاربر و سیستم، به منابع لازم برای نقشهای خود
- تقسیمبندی و گروهبندی بخشهای مختلف شبکه، برای محدود کردن گسترش تهدیدات احتمالی
۱۲. اجرای منظم تست نفوذ روی سرویسها و سرورهای ابری
تست نفوذ به شما امکان میدهد تا آسیبپذیریها را قبل از اینکه خرابکاری کنند، تشخیص دهید. این تستها سناریوهای حمله در دنیای واقعی را شبیهسازی میکنند و نقاط ضعف را در محیط ابری، برنامهها یا پیکربندیهای شما نشان میدهند.
تست منظم تضمین میکند که دفاع شما در برابر تهدیدات در حال تحول، مقاوم میماند و بینشهای عملی برای بهبود وضعیت امنیتی خدمات ابریتان میدهد.
اقدامات پیشنهادی
- اجرای تست نفوذ روی بخشهای ضعیف سرویس و اپلیکیشنهای موجود روی زیرساخت ابری
- استفاده از ابزارهای خودکار برای شبیهسازی سناریوهای واقعبینانه حملات سایبری
- تمرکز روی نتایج آزمایش و تدوین برنامهای برای اصلاح نقاط ضعف و آسیبپذیریهای پرخطر
۷ روش افزایش امنیت فضای ابری برای کاربران وب
برای افزایش امنیت فضای ابری کاربران، هفت راهکار مفید و جامع را در ادامه توضیح خواهیم داد.
۱. بکاپ گرفتن از دادهها
اگر کار با سرور مجازی را بلدید، حتما از دادههای مهم سایت یا پلتفرمتان بکاپ بگیرید. پیشنهاد ما هفتهای یکبار است.
۲. فعال کردن احراز هویت چندعاملی
احراز هویت چندعاملی (MFA) یک لایه دوم محافظتی ایجاد میکند که فراتر از رمز عبورتان است؛ یعنی خطر دسترسی غیرمجاز را حتی در صورت لو رفتن اطلاعات حسابتان کاهش میدهد.
اگر MFA روی اکانت ابریتان فعال باشد و ورودی غیرمجاز صورت بگیرد، سرویس میتواند براساس فاکتورهای زیر این دسترسی غیرمجاز را تشخیص بدهد:
- مکان دستگاه
- زمان دسترسی
- نوع دستگاه کاربر
- آدرس IP
۳. استفاده از حالت ناشناس روی گوشی و کامپیوتر
در مرورگرهای وب و نرمافزارهای محبوب مثل کروم، یوتیوب و نقشههای آنلاین، حالت ناشناس یا “Incognito” وجود دارد. این قابلیت، تاریخچه وبگردی و کوکیها را در حساب یا دستگاه شما ذخیره نمیکند.
بنابراین برای چک کردن حساب کاربریتان در سازمان یا استفاده از پلتفرمهای مدیریت وظایف، میتوانید از این حالت استفاده کنید.
۴. عدم بهاشتراکگذاری دادهها با همکاران
اگر در یک مجموعه بهصورت دورکار یا هیبرید کار میکنید، نیاز به همکاری تیمی و آپلود پروژهها روی فضای ابری خواهید داشت. در این حالت، اکیدا پیشنهاد میکنیم که بههیچعنوان دادههای حساس مثل رمزهای عبور، تصاویر اسکرینشات از صفحه و جزئیات پروژهها را بهاشتراک نگذارید.
۵. تنظیم حریم خصوصی و اشتراکگذاری دادهها
با دانلود اپلیکیشنهای جدید یا ایجاد حسابهای آنلاین، حتما مجوز دسترسی آنها را چک کنید. این مجوزها شامل دریافت و خواندن ایمیل، تشخیص موقعیت مکانی دستگاه شما، دسترسی به لیست مخاطبها و عکسهای گالریتان است.
اگر دسترسی لازم برای اپلیکیشن بهنظرتان غیرمنطقی و بیشازحد است، حتما بهدنبال اپلیکیشن دیگری بگردید.
۶. حذف برنامهها و پروفایلهای بلااستفاده
مرتبا برنامهها یا پروفایلهایی که دیگر از آنها استفاده نمیکنید، ارزیابی و حذف کنید؛ چون این سرویسها حتی اگر غیرفعال باشند، همچنان دادههای شما را جمعآوری کرده و بهاشتراک میگذارند.
۷. استفاده از VPN برای اتصال به وایفای عمومی
VPN یک اتصال خصوصی و رمزگذاریشده بین دستگاه شما و سرور ریموت میسازد. بنابراین تمام دادههایتان در زمان اتصال به VPN، ناخوانا بوده و آدرس IP دستگاهتان مخفی است تا هیچکس نتواند ارتباط و موقعیت مکانیتان را ردیابی کند.
آنچه در افزایش امنیت فضای ابری خواندیم
افزایش امنیت فضای ابری وابسته به شرکت ارائهدهنده خدمات و کاربران است. هر سازمان میتواند با اجرای تست نفوذ، دستهبندی منابع شبکه و اعمال فایروال، این امنیت را تا حد زیادی بهبود دهد. از طرف دیگر، کاربران باید احراز هویت چندعاملی، تنظیم حریم خصوصی و حذف برنامهها را بهطور منظم انجام دهند تا امنیتشان در فضای وب محفوظ بماند.
شما چه راهکارهای دیگری را برای افزایش امنیت فضای ابری میشناسید؟ آنها را در بخش نظرات همین پست با ما بهاشتراک بگذارید.
سوالات متداول
۱. امنیت فضای ابری به چه معناست؟
امنیت فضای ابری به مجموعهای از اقدامات اشاره دارد که باعث حفظ دادههای آنلاین موجود روی زیرساختهای ابری میشوند.
۲.راه های افزایش امنیت فضای ابری برای سازمانها چیست؟
نصب فایروال، جداسازی منابع شبکه در بخشهای مجزا و پشتیبانگیری منظم از دادههای حساس، جزو راهکارهای افزایش امنیت فضای ابری هستند.
۳. برای افزایش امنیت فضای ابری کاربران چه توصیههایی وجود دارد؟
استفاده از VPN، حذف اپلیکیشنهای بلااستفاده و تنظیم حریم خصوصی روی دستگاههای هوشمند، میتواند از دادههای آنها در فضای ابری و وب، تا حد قابل قبولی محافظت کند.
منبع: